Tính chất nhiệt đới và ẩm của khí hậu Việt Nam

Việt Nam nằm trong vùng nội chí tuyến nên nhận nhiều nhiệt từ Mặt Trời. Theo khái quát trong SGK, **nhiệt độ không khí trung bình năm trên 20 °C, trừ vùng núi cao**, và nhìn chung tăng từ bắc vào nam. Số giờ nắng khoảng 1 400–3 000 giờ/năm; cán cân bức xạ dương khoảng 70–100 kcal/cm²/năm, nghĩa là bề mặt nhận được nhiều năng lượng bức xạ hơn lượng mất đi. Đây là những biểu hiện của **tính nhiệt đới**. “Trung bình năm trên 20 °C” không có nghĩa mọi tháng hoặc mọi ngày đều trên 20 °C. Một số tháng mùa đông ở miền Bắc lạnh hơn vẫn phù hợp với đặc điểm chung.

Theo từng đường và trục °C; so mức dao động của hai trạm.

Bảng trích các chỉ tiêu từ bảng 4.1 SGK; đơn vị **°C**, nguồn sách dẫn Trung tâm Thông tin và Dữ liệu khí tượng thuỷ văn. Bảng không ghi thời kì quan trắc, nên dùng như bộ dữ liệu trong SGK bản 2026, không gọi là nhiệt độ riêng năm 2026. | Chỉ tiêu (°C) | Lạng Sơn | Cà Mau | | --- | --- | --- | | Trung bình năm | 21,3 | 27,1 | | Tháng nóng nhất | 27,1 | 28,5 | | Tháng lạnh nhất | 13,1 | 25,6 | Cả hai trạm có nhiệt độ trung bình năm trên 20 °C, nhưng chế độ nhiệt khác nhau. Lạng Sơn có tháng lạnh rõ hơn; Cà Mau nóng quanh năm theo dữ liệu này. Đường nhiệt độ trong hình giúp theo dõi mức thay đổi giữa các tháng, không chỉ nhìn số trung bình.

**Biên độ nhiệt năm = nhiệt độ trung bình tháng nóng nhất − nhiệt độ trung bình tháng lạnh nhất.** Đây là độ chênh, không phải nhiệt độ trung bình năm. Từ bảng: Lạng Sơn có biên độ 27,1 − 13,1 = **14,0 °C**; Cà Mau có biên độ 28,5 − 25,6 = **2,9 °C**. Lạng Sơn dao động nhiệt giữa các tháng lớn hơn Cà Mau. Không lấy tháng nóng nhất trừ nhiệt độ trung bình năm để tính chỉ tiêu này.

Theo SGK, lượng mưa trung bình khoảng **1 500–2 000 mm/năm**, độ ẩm không khí trung bình **trên 80 %**. Vị trí ven Biển Đông và các khối khí mang ẩm góp phần tạo nên tính ẩm của khí hậu. Lượng mưa đo bằng **mm**, còn độ ẩm không khí được biểu thị bằng **%**; chúng liên quan nhưng không phải cùng đại lượng. Bảng 4.2 ở trạm Hà Đông cho thấy các tháng có lượng mưa khác nhau trong khi độ ẩm đều cao. Tháng ít mưa vẫn có thể có độ ẩm không khí cao. Khoảng mưa khái quát không phải mức bắt buộc của mọi trạm. Muốn chứng minh tính ẩm, kết hợp lượng mưa, độ ẩm và phạm vi nguồn, không dùng một ngày mưa để đại diện khí hậu cả nước.