Phong trào cộng sản và công nhân quốc tế

Sản xuất tư bản phát triển làm công nhân ngày càng đông, nhưng mâu thuẫn với giới chủ cũng sâu sắc. Vì tư sản các nước có thể phối hợp đối phó phong trào, công nhân cần liên kết và hỗ trợ nhau vượt ra ngoài từng xưởng, từng nước. Tháng **9–1864**, Hội Liên hiệp lao động quốc tế, còn gọi **Quốc tế thứ nhất**, được thành lập, gắn với vai trò C. Mác và Ph. Ăng-ghen. Trong thời gian hoạt động 1864–1876, tổ chức truyền bá chủ nghĩa xã hội khoa học, chống các tư tưởng lệch lạc và thông qua nghị quyết về bãi công, công đoàn, ngày làm 8 giờ.

Trong khoảng 30 năm cuối thế kỉ XIX, chủ nghĩa Mác được truyền bá, kết hợp với sự phát triển phong trào công nhân. Một số đảng và tổ chức cộng sản ra đời, giúp phong trào có tổ chức và phương hướng rõ hơn. | Năm | Đảng hoặc tổ chức tiêu biểu | Địa bàn | | --- | --- | --- | | 1875 | Đảng Xã hội dân chủ Đức | Đức | | 1879 | Đảng Công nhân Pháp | Pháp | | 1883 | Nhóm Giải phóng lao động Nga | Nga | Bảng theo SGK8, tr.53. Các đảng và tổ chức không ra đời cùng một lúc; cần nhận ra quan hệ giữa lí luận, phong trào thực tế và tổ chức, thay vì coi chỉ một yếu tố là đủ.

Ngày **1–5–1886**, công nhân Mỹ đình công đòi ngày làm 8 giờ, tiêu biểu ở Si-ca-gô. Phong trào bị đàn áp nhưng vẫn đạt những kết quả nhất định và có tiếng vang quốc tế. Cần phân biệt mục tiêu đòi giảm giờ làm với việc mọi công nhân đã đồng thời được hưởng quyền đó. Năm **1889**, Đại hội lần thứ nhất của Quốc tế thứ hai quyết định lấy ngày 1–5 làm ngày biểu dương lực lượng và đấu tranh chung của công nhân các nước. Từ đó, ngày 1–5 trở thành **ngày Quốc tế Lao động**. Hai mốc 1886 và 1889 nói về hai sự kiện liên quan, không phải cùng một cuộc biểu tình.

Ngày **14–7–1889**, Quốc tế thứ hai ra đời ở Pa-ri. Nhờ hoạt động tích cực của Ph. Ăng-ghen, tổ chức có những đóng góp quan trọng thúc đẩy phong trào công nhân. Sau khi ông mất năm 1895, các phần tử cơ hội chống chủ nghĩa Mác dần chiếm ưu thế trong tổ chức. **V. I. Lê-nin**, lãnh tụ giai cấp công nhân Nga, kế tục sự nghiệp C. Mác và Ph. Ăng-ghen. Ông đấu tranh chống những sai lầm của chủ nghĩa xét lại và phát triển chủ nghĩa Mác thành chủ nghĩa Mác – Lê-nin. Nội dung này giúp nhận ra phong trào có cả sự phát triển và những cuộc đấu tranh về phương hướng.