Nhiệt, ẩm tạo điều kiện sản xuất
Nhiệt và ẩm dồi dào tạo điều kiện phát triển **nông nghiệp nhiệt đới**, sản xuất quanh năm và tăng vụ. Nhiều cây trồng, vật nuôi có giá trị phù hợp điều kiện ấy.
Khí hậu là một điều kiện quan trọng, còn năng suất và hiệu quả cần giống, đất, nước, kĩ thuật và tổ chức sản xuất. Vì vậy, không suy “nhiều nhiệt, ẩm” thì mọi nơi đều tự đạt năng suất cao hoặc cùng trồng một cây.
Bài luyện: Giải thích thuận lợi
Chuỗi nào đúng về thuận lợi khí hậu cho nông nghiệp?
Đúng. Chuỗi nêu điều kiện và khả năng, không tuyệt đối hoá.
Cần chọn giống và điều kiện sử dụng phù hợp.
Cây nhiệt đới không đều phù hợp rét.
Phân hoá làm mùa vụ khác nhau, không đồng nhất.
Lời giải
Khí hậu nhiệt đới ẩm cung cấp nhiệt, nước cho sinh trưởng, tạo điều kiện sản xuất nhiều vụ. Khả năng ấy cần kết hợp các điều kiện khác, không là bảo đảm tự động về năng suất.
Khí hậu khác nhau, sản phẩm và mùa vụ khác nhau
Miền Bắc có mùa đông lạnh, vùng núi cao mát mẻ tạo điều kiện cho cây, sản phẩm có nguồn gốc cận nhiệt, ôn đới như chè, rau ưa lạnh, lê, mận hoặc cá nước lạnh ở nơi phù hợp. Miền Nam nóng quanh năm thuận lợi cho nhiều sản phẩm nhiệt đới như lúa, cao su, chôm chôm, sầu riêng.
Do khí hậu phân hoá theo mùa, theo miền và độ cao, nông nghiệp cả nước đa dạng hơn. Khi nêu ví dụ, cần chỉ rõ điều kiện khí hậu nào phù hợp sản phẩm; không chỉ đặt một danh sách cây bên cạnh tên tỉnh.
Bài luyện: Nối khí hậu với sản phẩm
Ví dụ nào thể hiện rõ vai trò mùa đông lạnh hoặc khí hậu núi cao mát?
Yêu cầu nhiệt của cao su không phù hợp đồng đều các môi trường ấy.
Đúng. Ví dụ nối yêu cầu sinh trưởng với khí hậu.
Phương án đảo quan hệ giữa yêu cầu nhiệt và điều kiện khí hậu.
Một số cây nhiệt đới bị hạn chế bởi rét; ưu thế cần gắn yêu cầu từng cây.
Lời giải
Khí hậu mát và mùa đông lạnh tạo điều kiện cho những sản phẩm có yêu cầu nhiệt phù hợp. Đó là quan hệ điều kiện–sản phẩm; không mở rộng thành mọi nơi hoặc mọi giống đều thích hợp.
Thuận lợi đi cùng rủi ro
Bão, lũ, hạn hán, sương muối, rét đậm, rét hại có thể gây thiệt hại sản xuất. Môi trường nóng ẩm cũng thuận lợi cho sâu, bệnh phát triển, ảnh hưởng sản lượng, chất lượng nông sản.
Vì thế, phân tích khí hậu cần đủ thuận lợi và khó khăn. Chọn mùa vụ, cây trồng phù hợp và chủ động ứng phó giúp khai thác điều kiện tốt; không đồng nhất khí hậu thuận lợi với không có thiên tai.
Bài luyện: Thuận lợi và khó khăn
Nhận xét nào đủ hai mặt tác động của khí hậu?
Bài nêu cả điều kiện thuận lợi và nguy cơ.
Tăng vụ không loại bỏ rủi ro.
Đúng. Giữ hai mặt trong cùng điều kiện khí hậu.
Không lấy khó khăn một thời điểm suy phủ nhận toàn nền sản xuất.
Lời giải
Nhiệt, ẩm là nguồn lực cho nông nghiệp; đồng thời khí hậu tạo thiên tai và điều kiện sâu bệnh. Phân tích cần kết hợp hai mặt để chọn cách sản xuất phù hợp.
Khí hậu ảnh hưởng loại hình và mùa vụ du lịch
Khí hậu góp phần hình thành điểm du lịch, loại hình và thời gian hoạt động thuận lợi. Các nơi núi cao mát mẻ như **Sa Pa, Tam Đảo, Bà Nà** có lợi thế nghỉ dưỡng, tham quan. **Nha Trang** nóng quanh năm là ví dụ lợi thế du lịch biển theo SGK.
Ở một số bãi biển phía Bắc, hoạt động tắm biển tập trung vào mùa hạ; nhiều địa điểm phía Nam có thể hoạt động gần như quanh năm. “Gần như quanh năm” không có nghĩa mọi ngày đều phù hợp: mưa lớn, bão có thể cản trở hoạt động ngoài trời.
Đây là phân tích đặc điểm khí hậu trong học liệu, không phải dự báo thời tiết cho một chuyến đi cụ thể. Khi giải thích, ghép điều kiện nhiệt, mưa với đúng loại hình; không chỉ nói “cảnh đẹp” rồi coi đã phân tích khí hậu.
Bài luyện: Điều kiện nghỉ dưỡng
Trong ví dụ Sa Pa của SGK, điều kiện khí hậu nào tạo lợi thế nghỉ dưỡng?
Đặc điểm được dùng cho Sa Pa là khí hậu núi cao mát mẻ.
Không phải điều kiện khí hậu tạo lợi thế nghỉ dưỡng Sa Pa trong bài.
Mát mẻ hay có mùa lạnh không đồng nghĩa mọi tháng dưới 0 °C.
Đúng. Nét mát mẻ gắn với địa hình cao là căn cứ khí hậu.
Lời giải
Sa Pa ở vùng núi cao, khí hậu mát mẻ, tạo điều kiện nghỉ dưỡng cùng cảnh quan. Không suy lợi thế ấy thành thời tiết luôn thích hợp ở mọi ngày.
Bài luyện: Giải thích mùa vụ
Vì sao du lịch biển ở một số nơi phía Bắc tập trung mùa hạ hơn phía Nam?
Đúng. Đây là quan hệ khí hậu–mùa vụ.
Phương án đảo đặc điểm nhiệt hai miền.
Cả nhiệt, mưa và hiện tượng thời tiết đều ảnh hưởng mùa thuận lợi.
Cần dựa khác biệt khí hậu, không dùng tiền đề hai miền giống nhau.
Lời giải
Miền Bắc có mùa đông lạnh nên hoạt động tắm biển thường tập trung mùa hạ. Nhiều nơi phía Nam nóng quanh năm có khoảng hoạt động dài hơn, nhưng vẫn phải xét mưa, bão và điều kiện từng điểm.
Bài luyện: Đọc“gần như quanh năm”
Nhận xét nào phù hợp khi SGK nói một điểm có thể phát triển du lịch biển gần như quanh năm?
Khái quát khí hậu không là bảo đảm an toàn từng ngày.
Đúng. Cần giữ khả năng và điều kiện.
Nóng quanh năm không xoá sự phân hoá mưa.
Du lịch còn phụ thuộc hạ tầng, dịch vụ và nhiều yếu tố khác.
Lời giải
“Gần như quanh năm” nói về lợi thế khí hậu trong khoảng thời gian dài. Các hiện tượng thời tiết bất lợi vẫn có thể xuất hiện; khí hậu không là yếu tố duy nhất quyết định phát triển du lịch.
Phân tích một trường hợp cụ thể
Chọn một sản phẩm nông nghiệp hoặc điểm du lịch, tìm vị trí và đặc điểm khí hậu theo nguồn phù hợp. Trình bày theo ba ý: điều kiện nhiệt, mưa; hoạt động được hưởng lợi; một khó khăn cần tính đến.
Có thể dùng hình SGK 129–130 để nhận biết hoạt động rồi kết hợp chữ, số liệu để giải thích. Ảnh chỉ cho thấy một thời điểm, không thay toàn bộ thông tin khí hậu. Giữ mốc nguồn và địa danh đúng phạm vi trước khi liên hệ địa phương.
Bài luyện: Chọn lập luận
Cách phân tích nào có căn cứ hơn?
Một ảnh không chứng minh mùa vụ cả năm.
Liệt kê chưa thể hiện quan hệ khí hậu–sản phẩm.
Đúng. Lập luận có điều kiện, hoạt động và giới hạn.
Cần đúng địa bàn, nguồn và thời điểm.
Lời giải
Phân tích phải nối đặc điểm khí hậu với hoạt động cụ thể, đồng thời thấy khó khăn. Dẫn chứng đúng vị trí và nguồn giúp kết luận có căn cứ hơn việc chỉ kể tên hoặc nhìn một ảnh.
Đang học