Giai cấp công nhân và sự ra đời chủ nghĩa xã hội khoa học

Cách mạng công nghiệp làm xuất hiện nhiều nhà máy, hầm mỏ, khu công nghiệp và thành thị lớn. Đông đảo nông dân mất ruộng đất phải ra thành thị làm thuê. Trong bối cảnh đó, **giai cấp công nhân** dần hình thành và cùng giai cấp tư sản trở thành hai giai cấp cơ bản của xã hội tư bản chủ nghĩa. Công nhân làm thuê, sống bằng việc bán sức lao động; tư sản sở hữu tư bản và thuê lao động để sản xuất, thu lợi. Điều kiện lao động nặng nhọc, tiền lương thấp và sự bóc lột làm mâu thuẫn giữa hai giai cấp ngày càng sâu sắc, thúc đẩy công nhân đấu tranh.

Trong những năm 30–40 của thế kỉ XIX, công nhân ngày càng đông và trưởng thành về nhận thức. Phong trào Hiến chương ở Anh đòi quyền bầu cử và tham gia đời sống chính trị, cho thấy đấu tranh đã vượt ra ngoài việc chỉ yêu cầu tiền lương, giờ làm. Yêu cầu **kinh tế** gắn trực tiếp với lương, thời gian và điều kiện làm việc. Yêu cầu **chính trị** gắn với quyền bầu cử, tổ chức và tham gia chính quyền. Các yêu cầu có quan hệ với nhau; phân biệt để hiểu mục tiêu của từng cuộc đấu tranh.

Sơ đồ nối những mốc hoạt động với đóng góp của hai ông.

C. Mác (1818–1883) và Ph. Ăng-ghen (1820–1895) nghiên cứu xã hội tư bản và trực tiếp tham gia phong trào công nhân. Từ những năm 40 của thế kỉ XIX, hai ông dần trở thành lãnh tụ của phong trào công nhân quốc tế. Đọc sơ đồ theo thứ tự để thấy hoạt động nghiên cứu, công bố lí luận và tổ chức phong trào có quan hệ với nhau. Các khoảng cách trên hình không biểu thị số năm.

Đầu năm **1848**, C. Mác và Ph. Ăng-ghen soạn thảo, công bố **Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản**, cương lĩnh của Đồng minh những người cộng sản. Văn kiện trình bày những luận điểm cơ bản về sự phát triển xã hội và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Sự ra đời của văn kiện đánh dấu sự ra đời **chủ nghĩa xã hội khoa học**. Lí luận cách mạng giúp phong trào công nhân xác định mục tiêu, phương hướng và yêu cầu đoàn kết. Hai ông còn tham gia xây dựng các tổ chức quốc tế: C. Mác có vai trò lãnh đạo Quốc tế thứ nhất, Ph. Ăng-ghen có vai trò quan trọng đối với Quốc tế thứ hai. Vì thế, đóng góp của hai ông gồm cả lí luận và tổ chức phong trào.