Công xã Pa-ri năm 1871

Trong chiến tranh Pháp – Phổ 1870–1871, Pháp thất bại. Nhân dân Pa-ri, phần lớn là công nhân và tiểu tư sản, khởi nghĩa lật đổ chính quyền Na-pô-lê-ông III. Chính phủ lâm thời tư sản được lập ra nhưng thoả hiệp với Phổ, trong khi nhân dân Pa-ri vẫn kiên quyết bảo vệ tổ quốc. Ngày **18–3–1871**, dưới sự lãnh đạo của Uỷ ban Trung ương Vệ quốc quân, các tiểu đoàn Vệ quốc quân cùng nhân dân Pa-ri tiến vào trung tâm thủ đô, chiếm các cơ quan chính phủ. Khởi nghĩa thắng lợi mở đường cho chính quyền cách mạng của người lao động.

Tính chất nhà nước cần được giải thích qua tổ chức và việc làm cụ thể.

Để thay chính quyền tư sản, nhân dân bầu ra chính quyền cách mạng theo nguyên tắc phổ thông đầu phiếu. **Hội đồng Công xã** là cơ quan quyền lực cao nhất, ban hành và tổ chức thi hành các sắc lệnh. Sơ đồ giúp nối cách thành lập chính quyền với cơ quan quyền lực và hoạt động của chính quyền ấy.

Công xã giải tán quân đội, cảnh sát của chế độ cũ và lập lực lượng vũ trang, an ninh nhân dân. Các sắc lệnh quan tâm quyền lợi của công nhân và nhân dân lao động. | Việc làm theo tư liệu SGK | Quyền lợi hoặc thay đổi thể hiện | | --- | --- | | Tách nhà thờ khỏi Nhà nước, không dạy giáo lí trong nhà trường | Thay đổi quan hệ giữa nhà thờ, chính quyền và giáo dục | | Giao xí nghiệp của chủ đã trốn khỏi Pa-ri cho công nhân | Người lao động tham gia tổ chức sản xuất | | Công nhân cộng tác với chính quyền, kiểm soát tiền lương; cấm cúp phạt | Bảo vệ quyền lợi người lao động trong xưởng | Từ cách bầu chính quyền, tổ chức bộ máy và những chính sách trên, có thể giải thích Công xã là **nhà nước kiểu mới**, chăm lo giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Đây là nhà nước vô sản đầu tiên trên thế giới.

Công xã tồn tại **72 ngày**, từ 18–3 đến 28–5–1871, rồi bị đàn áp. Tuy thất bại, Công xã cho thấy hình ảnh một nhà nước kiểu mới và cổ vũ người lao động trên thế giới trong cuộc đấu tranh cho tương lai tốt đẹp hơn. Cần phân biệt **kết quả trước mắt** là Công xã bị đàn áp với **ý nghĩa lịch sử** là kinh nghiệm, hình ảnh nhà nước và sự cổ vũ phong trào. Không thể chỉ dựa vào thời gian tồn tại ngắn để phủ nhận ý nghĩa.