Vì sao phong trào giành thắng lợi?
Phong trào Tây Sơn được nhân dân ủng hộ, gắn với tinh thần yêu nước, ý chí chống áp bức và chiến đấu dũng cảm của quân dân. Nguyễn Huệ – Quang Trung cùng bộ chỉ huy có đường lối và cách chỉ huy sáng suốt, lựa chọn cách đánh phù hợp từng tình thế.
Có thể dẫn chứng: Nguyễn Huệ chọn trận địa mai phục trên sông Tiền để đánh Xiêm, rồi tổ chức phản công nhanh và bất ngờ chống Thanh. Những lựa chọn ấy chỉ phát huy được nhờ lực lượng thực hiện và sự đồng lòng của quân dân. Khi giải thích thắng lợi, cần nối vai trò lãnh đạo với vai trò nhân dân.
Bài luyện: Nguyên nhân thắng lợi
Nhận định nào phù hợp về nguyên nhân thắng lợi của Tây Sơn?
Cách đánh và lãnh đạo cần sự tham gia, ủng hộ của quân dân.
Tây Sơn còn trải qua nhiều cuộc đấu tranh sau 1771, không phải đối phương tự chấm dứt.
Đúng. SGK nêu tinh thần yêu nước, sự đồng lòng và chiến đấu dũng cảm của quân dân, cùng vai trò lãnh đạo tài tình của Nguyễn Huệ – Quang Trung và bộ chỉ huy. Các điều kiện phối hợp với nhau; không nên thu hẹp nguyên nhân về địa thế hoặc chỉ một cá nhân.
Địa thế tạo điều kiện nhưng phải được phát huy bằng tổ chức và chiến đấu.
Lời giải
Chọn C. SGK nêu tinh thần yêu nước, sự đồng lòng và chiến đấu dũng cảm của quân dân, cùng vai trò lãnh đạo tài tình của Nguyễn Huệ – Quang Trung và bộ chỉ huy. Các điều kiện phối hợp với nhau; không nên thu hẹp nguyên nhân về địa thế hoặc chỉ một cá nhân.
Ba mặt đóng góp cần có dẫn chứng
Đóng góp của Tây Sơn được nhìn qua các mốc cụ thể:
| Dẫn chứng | Đóng góp |
| --- | --- |
| Lật đổ Nguyễn, Trịnh; Lê sụp đổ | Đặt cơ sở khôi phục thống nhất |
| Thắng Xiêm năm 1785, Thanh năm 1789 | Bảo vệ độc lập |
| Chính sách sau chiến thắng ngoại xâm | Bước đầu xây dựng đất nước |
Nhận xét về Nguyễn Huệ – Quang Trung cần gắn với việc ông trực tiếp lãnh đạo nhiều cuộc tiến quân, chỉ huy hai cuộc kháng chiến và thực hiện chính sách xây dựng. Không dùng một lời ca ngợi chung để thay toàn bộ dẫn chứng.
Bài luyện: Đánh giá vai trò
Dẫn chứng nào trực tiếp làm rõ vai trò của Nguyễn Huệ – Quang Trung trong chống xâm lược?
Đây là dẫn chứng xoá chia cắt và lật đổ chính quyền phong kiến, chưa trực tiếp là chiến thắng chống ngoại xâm.
Đúng. Nguyễn Huệ chỉ huy đánh tan quân Xiêm năm 1785; sau khi lên ngôi Quang Trung, ông lãnh đạo đại phá quân Thanh năm 1789. Hai thắng lợi là dẫn chứng trực tiếp về vai trò bảo vệ độc lập. Các dẫn chứng về khuyến nông, lập học và lật đổ chúa Trịnh làm rõ những mặt đóng góp khác của Quang Trung, chưa trực tiếp là chiến thắng chống xâm lược.
Đây là dẫn chứng xây dựng kinh tế sau chiến tranh, không trực tiếp mô tả việc chỉ huy chống ngoại xâm.
Đây là đóng góp văn hoá, giáo dục, khác với dẫn chứng quân sự chống xâm lược.
Lời giải
Chọn B. Nguyễn Huệ chỉ huy đánh tan quân Xiêm năm 1785; sau khi lên ngôi Quang Trung, ông lãnh đạo đại phá quân Thanh năm 1789. Hai thắng lợi là dẫn chứng trực tiếp về vai trò bảo vệ độc lập. Các dẫn chứng về khuyến nông, lập học và lật đổ chúa Trịnh làm rõ những mặt đóng góp khác của Quang Trung, chưa trực tiếp là chiến thắng chống xâm lược.
Sau chiến thắng: phục hồi và xây dựng
Sau chiến thắng ngoại xâm, Quang Trung đóng đô ở **Phú Xuân**, xây dựng, củng cố Vương triều Tây Sơn.
Các chính sách hướng đến khôi phục kinh tế, ổn định xã hội và phát triển văn hoá dân tộc. Sơ đồ giúp ghép từng chính sách với nhiệm vụ tương ứng.
Khuyến nông và mở giao thương
**Chiếu khuyến nông** nhằm khắc phục tình trạng ruộng đất bỏ hoang và dân lưu tán. Đưa người dân trở lại sản xuất giúp nông nghiệp phục hồi, đời sống ổn định dần. Chính sách cần được hiểu theo khó khăn thực tế sau chiến tranh, không chỉ nhớ tên chiếu.
Việc bãi bỏ hoặc giảm nhẹ một số thuế, mở cửa ải và thông chợ búa góp phần phục hồi thủ công nghiệp, buôn bán. Khi trao đổi thuận tiện hơn, hàng hoá có điều kiện lưu thông; các hoạt động sản xuất cũng được hỗ trợ.
Bài luyện: Chính sách và vấn đề cần giải quyết
Chiếu khuyến nông hướng trực tiếp đến vấn đề nào?
Đây là nhiệm vụ của Chiếu lập học, khác với khôi phục nông nghiệp.
Đây là lĩnh vực thương nghiệp; Chiếu khuyến nông trực tiếp hướng đến ruộng đất, dân lưu tán.
Đây là nhiệm vụ quốc phòng, không phải mục tiêu trực tiếp của Chiếu khuyến nông.
Đúng. Sau chiến tranh, đất bỏ hoang và dân lưu tán cản trở nông nghiệp. Chiếu khuyến nông hướng đến đưa dân trở lại làm ăn, phục hồi canh tác và ổn định cuộc sống. Đây là chính sách kinh tế, khác với Chiếu lập học thuộc văn hoá, giáo dục.
Lời giải
Chọn D. Sau chiến tranh, đất bỏ hoang và dân lưu tán cản trở nông nghiệp. Chiếu khuyến nông hướng đến đưa dân trở lại làm ăn, phục hồi canh tác và ổn định cuộc sống. Đây là chính sách kinh tế, khác với Chiếu lập học thuộc văn hoá, giáo dục.
Bài luyện: Tác dụng của giao thương
Bãi bỏ hoặc giảm thuế, mở cửa ải và thông chợ búa có tác dụng chủ yếu nào?
Chính sách xây dựng của Quang Trung không nhằm lập lại chia cắt Trịnh – Nguyễn.
Đúng. Giảm gánh nặng thuế và tạo thuận lợi cho đi lại, trao đổi hỗ trợ thủ công nghiệp, thương nghiệp phục hồi. Các chính sách kinh tế này gắn với việc ổn định đất nước sau chiến tranh, không phải khôi phục các thế lực chia cắt trước Tây Sơn.
SGK nêu phục hồi nghề thủ công, buôn bán, không bắt toàn bộ hoạt động vào quan xưởng.
Mở giao thương nhằm tạo thuận lợi trao đổi, trái với chấm dứt giao dịch.
Lời giải
Chọn B. Giảm gánh nặng thuế và tạo thuận lợi cho đi lại, trao đổi hỗ trợ thủ công nghiệp, thương nghiệp phục hồi. Các chính sách kinh tế này gắn với việc ổn định đất nước sau chiến tranh, không phải khôi phục các thế lực chia cắt trước Tây Sơn.
Học tập, văn hoá và bảo vệ đất nước
Quang Trung ban bố **Chiếu lập học**, khuyến khích việc học, và cho phép sử dụng **chữ Nôm** làm chữ viết chính thức của Nhà nước. Các biện pháp này thể hiện sự quan tâm đến giáo dục và văn hoá dân tộc. Chữ Nôm khác chữ Quốc ngữ dùng mẫu tự La-tinh.
Về bảo vệ đất nước, ông khẩn trương xây dựng quân đội mạnh, thực hiện ngoại giao **mềm dẻo nhưng kiên quyết**. Xây dựng kinh tế, văn hoá và quốc phòng là những mặt gắn với nhau. Năm **1792**, Quang Trung đột ngột qua đời; vì vậy SGK dùng cách gọi “bước đầu xây dựng đất nước”, không kết luận mọi kế hoạch đều đã hoàn tất.
Bài luyện: Văn hoá và chữ viết
Cặp chính sách nào thuộc văn hoá, giáo dục của Quang Trung?
Mở cửa ải thuộc giao thương; trận địa thuộc quân sự, không phải cặp văn hoá, giáo dục.
SGK nêu chữ Nôm, không phải chữ Quốc ngữ thay thế trong mọi hoạt động từ năm 1789.
Đúng. Chiếu lập học khuyến khích học tập; việc cho phép dùng chữ Nôm làm chữ viết chính thức thể hiện sự chú trọng văn hoá dân tộc. Chữ Nôm không phải chữ Quốc ngữ theo mẫu tự La-tinh. Cần ghép đúng tên chính sách với lĩnh vực tác động.
Khuyến nông thuộc kinh tế, còn trạm thu thuế trong phương án thuộc bối cảnh chúa Nguyễn.
Lời giải
Chọn C. Chiếu lập học khuyến khích học tập; việc cho phép dùng chữ Nôm làm chữ viết chính thức thể hiện sự chú trọng văn hoá dân tộc. Chữ Nôm không phải chữ Quốc ngữ theo mẫu tự La-tinh. Cần ghép đúng tên chính sách với lĩnh vực tác động.
Bài luyện: Nhận xét có căn cứ
Bản nhận xét nào bao quát vai trò Quang Trung theo nội dung bài?
Đúng. Vai trò Quang Trung được xem ở ba mặt: góp phần đặt cơ sở khôi phục thống nhất, chỉ huy chống Xiêm và Thanh, thực hiện chính sách xây dựng. Mỗi mặt có dẫn chứng cụ thể. Cách gọi “bước đầu” phản ánh phạm vi kết quả và thời gian ông thực hiện chính sách.
Quang Trung trực tiếp chỉ huy các chiến thắng chống ngoại xâm, không chỉ hoạt động giao thương.
Chiếu khuyến nông, Chiếu lập học và chính sách bảo vệ đất nước là dẫn chứng xây dựng sau chiến thắng.
Ông mất năm 1792; không có căn cứ kết luận mọi kế hoạch đã hoàn tất hoặc hết mọi khó khăn.
Lời giải
Chọn A. Vai trò Quang Trung được xem ở ba mặt: góp phần đặt cơ sở khôi phục thống nhất, chỉ huy chống Xiêm và Thanh, thực hiện chính sách xây dựng. Mỗi mặt có dẫn chứng cụ thể. Cách gọi “bước đầu” phản ánh phạm vi kết quả và thời gian ông thực hiện chính sách.
Giới thiệu nhân vật bằng sự kiện và di sản
Để giới thiệu Quang Trung, dùng SGK cùng tư liệu của bảo tàng hoặc cơ quan quản lí di tích. Chọn một đóng góp, ghi mốc và sự kiện chứng minh; sau đó giới thiệu một nơi tưởng niệm như Bảo tàng Quang Trung hoặc Gò Đống Đa từ nguồn đã kiểm.
Tách sự kiện thế kỉ XVIII khỏi thời điểm xây công trình tưởng niệm. Ảnh bảo tàng hoặc lễ hội hiện nay giúp hiểu cách cộng đồng ghi nhớ lịch sử, không phải ảnh chụp trận đánh năm 1789. Địa chỉ hiện hành cần được kiểm theo thời điểm nguồn công bố.
Bài luyện: Sự kiện và tưởng niệm
Ảnh một lễ hội tưởng nhớ chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa hiện nay trực tiếp cho biết điều gì?
Đội hình lễ hội hoặc tái hiện không tự xác nhận đội hình thực tế ở thế kỉ XVIII.
Công trình có thể được xây hoặc tu sửa về sau; niên đại cần hồ sơ đối chiếu.
Thời điểm chụp ảnh và thời điểm xây công trình là hai thông tin khác nhau.
Đúng. Ảnh lễ hội là nguồn về hoạt động tưởng niệm ở thời điểm chụp. Nó giúp tìm hiểu việc ghi nhớ và trân trọng người có công. Muốn mô tả chiến trận thế kỉ XVIII phải dùng tư liệu lịch sử tương ứng; không biến hình tưởng niệm thành chứng cứ trực tiếp của trận đánh.
Lời giải
Chọn D. Ảnh lễ hội là nguồn về hoạt động tưởng niệm ở thời điểm chụp. Nó giúp tìm hiểu việc ghi nhớ và trân trọng người có công. Muốn mô tả chiến trận thế kỉ XVIII phải dùng tư liệu lịch sử tương ứng; không biến hình tưởng niệm thành chứng cứ trực tiếp của trận đánh.
Đang học