Ấn Độ dưới ách thống trị của thực dân Anh

Sự tranh giành giữa các chúa phong kiến làm Ấn Độ suy yếu. Anh và Pháp lợi dụng tình hình để đua tranh xâm lược; đến giữa thế kỉ XIX, thực dân Anh áp đặt ách cai trị. Ngày **1–1–1877**, Nữ hoàng Anh Vích-to-ri-a tuyên bố đồng thời là Nữ hoàng Ấn Độ theo cách gọi SGK. Đây là một mốc củng cố sự thống trị, không có nghĩa đến 1877 Anh mới bắt đầu xâm nhập. “Ấn Độ thuộc Anh” trong bài có bối cảnh lịch sử, không tự đồng nhất với mọi phạm vi quốc gia ngày nay.

Thực dân Anh củng cố quyền cai trị trực tiếp, dựa vào bộ phận phong kiến bản xứ và khơi sâu khác biệt chủng tộc, tôn giáo để chia rẽ nhân dân. Cách làm ấy được gọi là **chia để trị**. | Mặt chính sách | Nội dung nổi bật theo SGK | | --- | --- | | Chính trị | Củng cố cai trị, dùng bộ phận phong kiến bản xứ làm chỗ dựa; chia để trị | | Kinh tế | Khai thác nguyên liệu, bóc lột nhân công, chiếm ruộng lập đồn điền để thu lợi nhuận | | Xã hội | Thi hành chính sách ngu dân, khuyến khích tập quán lạc hậu | “Chia để trị” nêu cách thực dân lợi dụng sự khác biệt, không có nghĩa các cộng đồng tự nhiên không thể đoàn kết.

Sơ đồ giúp giải thích quan hệ giữa chính sách và đấu tranh, không chỉ học mốc.

Mâu thuẫn cơ bản là giữa **nhân dân Ấn Độ với thực dân Anh**. Chính sách cai trị và bóc lột làm phong trào giành độc lập phát triển, tiêu biểu là khởi nghĩa **Xi-pay 1857–1859** và phong trào dưới sự lãnh đạo của **Đảng Quốc đại 1905–1908**. Hai ví dụ thuộc những thời điểm khác nhau trong một quá trình chống ách thống trị; không gộp thành cùng một cuộc khởi nghĩa.