Tự nhiên và tài nguyên châu Nam Cực

Theo SGK, khoảng 98% bề mặt Nam Cực bị phủ băng. Lớp băng dày khiến châu lục được xem như một cao nguyên băng khổng lồ, có độ cao trung bình hơn 2 040 m. Bề mặt băng tương đối bằng phẳng không có nghĩa nền đất đá phía dưới hoàn toàn phẳng. Cần phân biệt độ dày lớp băng với độ cao bề mặt so với mực nước biển. Băng góp phần tạo độ cao của bề mặt, nhưng hai đại lượng không phải một. Khi mô tả hình trang 164, chỉ rút điều ảnh cho thấy như băng phủ và sinh vật ven bờ, không tự đo độ dày toàn châu lục từ một bức ảnh.

Nam Cực có khí hậu rất lạnh và khô. Mưa, tuyết ít; sâu trong lục địa khô hơn nhiều vùng ven biển. Vì vậy, băng phủ rộng không phải bằng chứng nơi đây đang nhận mưa lớn quanh năm. Băng là kết quả tích lũy qua thời gian dài trong môi trường lạnh. Vùng trung tâm có khí áp cao, gió thổi ra phía rìa lục địa, nhiều nơi có gió rất mạnh. Nhiệt độ, lượng mưa và gió còn thay đổi theo địa điểm, mùa; mô tả lạnh giá của cả châu lục không có nghĩa mọi nơi, mọi thời điểm hoàn toàn giống nhau. Vị trí ở vĩ độ cao góp phần tạo nền nhiệt thấp. Băng, độ cao và khí hậu khắc nghiệt liên hệ với nhau, làm cư trú và sản xuất thông thường khó khăn.

Môi trường nội địa băng giá rất khắc nghiệt nên sinh vật nghèo nàn. Ở một số vùng ven lục địa có rêu, địa y, tảo, nấm; chim cánh cụt, chim biển và hải cẩu thích nghi với điều kiện lạnh. Vùng biển có sinh vật phong phú hơn trên lục địa nhờ điều kiện sống và nguồn thức ăn. Cá voi xanh là một ví dụ được SGK nêu. Không từ một ảnh chim cánh cụt ven bờ suy toàn bộ nội địa đều có cùng số lượng, cùng loài. Khi mô tả, gắn loài với nơi sống được tư liệu thể hiện.

Băng Nam Cực chứa một nguồn dự trữ nước ngọt rất lớn. SGK còn nêu các khoáng sản như than đá, sắt, đồng; vùng thềm lục địa có tiềm năng dầu mỏ, khí tự nhiên. Kể tên tài nguyên không có nghĩa mọi tài nguyên đã được khai thác hoặc có thể khai thác tùy ý. Theo Nghị định thư bảo vệ môi trường của Hệ thống Hiệp ước Nam Cực, hoạt động liên quan tài nguyên khoáng sản bị cấm, trừ nghiên cứu khoa học. Vì vậy cần tách kiến thức về sự có mặt của tài nguyên với việc khai thác tài nguyên. Khi giới thiệu một đặc điểm tự nhiên, chọn một ý rõ như cao nguyên băng hoặc khí hậu lạnh khô, nêu dẫn chứng từ sách/hình và giải thích quan hệ. Ghi nguồn, không chỉ nối các từ “rất lạnh, nhiều băng” thành một đoạn thiếu căn cứ.