Các đới thiên nhiên và bảo vệ tự nhiên châu Á

Thiên nhiên châu Á thay đổi từ bắc xuống nam và từ ven biển vào nội địa. Khi nhận biết một cảnh quan, cần kết hợp vị trí, khí hậu và thảm thực vật. - **Lạnh:** Dải hẹp ở phía bắc; lạnh khắc nghiệt, rêu và địa y thích nghi với điều kiện này. - **Ôn hòa:** Chiếm phần lớn diện tích; phía bắc có rừng lá kim, phía đông ẩm có rừng lá rộng hoặc rừng cận nhiệt gió mùa; nội địa khô có thảo nguyên, hoang mạc, bán hoang mạc. - **Nóng:** Chủ yếu phía nam; có rừng nhiệt đới gió mùa và rừng mưa nhiệt đới, sinh vật phong phú; đất feralit phổ biến. Đất pốt dôn gắn với vùng rừng lá kim, còn đất feralit là loại đất đỏ vàng quen thuộc ở vùng nhiệt đới. Không dùng tên đất để kết luận mọi nơi đều có điều kiện trồng trọt giống nhau.

Ở vùng phía đông ẩm, điều kiện nước thuận lợi cho rừng phát triển. Trong nội địa khô, cây cỏ thưa hơn, xuất hiện thảo nguyên, bán hoang mạc và hoang mạc. Phía bắc lạnh có rừng lá kim, thích nghi với khí hậu lạnh. Ví dụ, khi so một vùng nội địa ít mưa với vùng nhiệt đới ẩm, cần giải thích sự khác nhau về thảm thực vật bằng cả nước và nhiệt. Không suy mọi nơi cùng vĩ độ đều có cùng rừng; khoảng cách đến biển và địa hình cũng ảnh hưởng đến lượng ẩm.

Nhiều khu vực tự nhiên châu Á đã biến đổi do mở rộng nông nghiệp, đô thị và công nghiệp. Khi rừng bị mất, nơi cư trú của sinh vật suy giảm; ở sườn dốc, đất dễ bị xói mòn. Vì vậy cần bảo vệ rừng, sử dụng đất và nước hợp lí, bảo tồn đa dạng sinh học. Để tìm hiểu một đặc điểm tự nhiên, có thể chọn khí hậu gió mùa Việt Nam. Dùng bản đồ và tư liệu có nguồn, xác định nơi và thời điểm; nêu một thuận lợi cho sản xuất, một khó khăn do mưa theo mùa, rồi giải thích biện pháp phù hợp như bố trí mùa vụ, tiết kiệm nước hoặc bảo vệ rừng. Viết nhận xét ngắn kèm dẫn chứng. Các câu lựa chọn chỉ kiểm cách giải thích, còn việc tìm tư liệu và trình bày vẫn cần tự thực hiện.