Dân cư, đô thị và văn hóa Mỹ La-tinh

Dân cư Trung và Nam Mỹ gồm cư dân bản địa Anh-điêng, người gốc châu Âu chủ yếu từ Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, người gốc Phi. Quá trình chung sống và hòa huyết làm phần lớn dân cư là người lai theo SGK. Lược đồ trang 146 thể hiện các hướng di chuyển; vẫn phải đọc lời bài để phân biệt thời kì và hoàn cảnh. Trước khi người châu Âu sang xâm chiếm, cư dân bản địa đã tạo các nền văn hóa May-a, In-ca, A-dơ-tếch. Sự hòa trộn văn hóa bản địa với văn hóa từ châu Âu, châu Phi góp phần tạo bản sắc Mỹ La-tinh. Đa dạng nguồn gốc không có nghĩa mọi cộng đồng có cùng phong tục hoặc ngôn ngữ.

Theo SGK, năm 2020 khoảng 80% dân số Trung và Nam Mỹ sống ở đô thị, mức cao và quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh. Tại một số nơi, đô thị hóa tự phát gây áp lực việc làm, nhà ở, hạ tầng; xuất hiện ô nhiễm và các vấn đề xã hội. Không lấy các khó khăn ấy để mô tả mọi đô thị hoặc quy phẩm chất cho cư dân. Bản đồ trang 153 có hai lớp thông tin: màu nền chỉ tỉ lệ dân đô thị của quốc gia; chấm tròn chỉ quy mô dân số thành phố năm 2020. Mê-hi-cô Xi-ti và Xao Pao-lô thuộc bậc từ 20 triệu người; Ri-ô đê Gia-nê-rô, Bu-ê-nốt Ai-rét, Li-ma, Bô-gô-ta thuộc bậc 10 đến dưới 20 triệu theo hình. Tìm thành phố bằng chấm, đọc chú giải bậc dân số rồi xác định vị trí. Màu nền một nước không cho biết dân số của riêng thành phố đó.

Tiếng Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha là các ngôn ngữ chính thuộc nhóm La-tinh trong bài. Văn hóa Mỹ La-tinh còn thể hiện ở lễ hội Ca-na-van, Ô-ru-rô, các điệu nhảy và di sản của nhiều cộng đồng. “Chính” không có nghĩa chỉ tồn tại hai ngôn ngữ; sự hòa trộn không xóa hết khác biệt. Chọn một nét văn hóa để giới thiệu: ghi tên, nơi gắn với nó, biểu hiện và ý nghĩa theo nguồn. Có thể bắt đầu từ ảnh Ma-chu Pi-chu ở Pê-ru hoặc Ca-na-van ở Bra-xin trong SGK, rồi tìm nguồn đáng tin cậy. Không dùng ảnh lễ hội một nơi để khẳng định mọi nước đều tổ chức giống hệt. Sản phẩm sưu tầm cần ghi nguồn ảnh/thông tin và lời giới thiệu ngắn. Câu luyện kiểm cách chọn nhận xét, không thay bước tìm và trình bày tư liệu.