Bản đồ các khu vực, Bắc Á và Trung Á

Sáu khu vực theo SGK

Bản đồ chính trị thể hiện các quốc gia, vùng lãnh thổ và đường ranh giới. Theo cách phân khu vực trong SGK Kết nối tri thức, châu Á gồm Bắc Á, Trung Á, Tây Á, Nam Á, Đông Á và Đông Nam Á. Mở bản đồ trang 119: đọc ranh giới châu lục, ranh giới khu vực, biên giới quốc gia và kí hiệu biên giới chưa xác định hoặc đang tranh chấp theo đúng chú giải. Các đường có ý nghĩa khác nhau, không dùng thay cho nhau. Xác định một khu vực bằng màu nền, tên và ranh giới, rồi đối chiếu bảng trang 118. Trong cách phân này, Bắc Á gồm vùng Xi-bia của Nga; I-ran thuộc Nam Á. Bảng dùng tên “Đài Loan (Trung Quốc)” trong Đông Á. Cần giữ cách gọi của sách và phân biệt quốc gia với vùng lãnh thổ, thay vì coi mọi mục trong bảng đều là một quốc gia độc lập.

Bài luyện: Nhận biết cách phân khu vực

Nhóm nào liệt kê đúng sáu khu vực châu Á theo SGK?

ABắc Á, Trung Á, Tây Á, Nam Á, Đông Á, Đông Bắc Á.BBắc Á, Tây Á, Nam Á, Đông Á, Đông Nam Á, Đông Bắc Á.CBắc Á, Trung Á, Tây Á, Nam Á, Đông Á, Đông Nam Á.DTrung Á, Tây Á, Nam Á, Đông Á, Đông Nam Á, Tây Nam Á.

Bài luyện: Đọc các đường ranh

Cách đọc nào đúng đối với bản đồ chính trị trang 119?

APhân biệt ranh châu lục, ranh khu vực và các loại kí hiệu biên giới theo chú giải.BMọi đường trên bản đồ đều là biên giới quốc gia đã xác định.CRanh khu vực luôn có nghĩa mỗi khu vực là một quốc gia.DCó thể bỏ chú giải vì màu nền cho biết mọi loại biên giới.

Bài luyện: Đối chiếu đúng bảng SGK

Theo bảng các khu vực của SGK KNTT trang 118, I-ran được xếp vào khu vực nào?

ATây Á.BTrung Á.CĐông Á.DNam Á.

Bắc Á: lạnh, rừng lá kim và các sông lớn

Bắc Á gồm toàn bộ vùng Xi-bia của Nga. Từ tây sang đông có ba bộ phận: đồng bằng Tây Xi-bia, cao nguyên Trung Xi-bia và miền núi Đông Xi-bia. Khí hậu lạnh giá, mang tính lục địa sâu sắc. Khu vực có nhiều khoáng sản như dầu mỏ, than đá, kim cương, vàng, đồng, thiếc. Các sông Ô-bi, I-ê-nít-xây, Lê-na có tiềm năng thủy năng; rừng lá kim bao phủ diện tích rộng. Khí hậu lạnh không đồng nghĩa không có sông và rừng. Dùng hình 2 trang 120, lần lượt đọc thang màu địa hình và kí hiệu khoáng sản. Đối chiếu ba bộ phận địa hình thay vì chỉ nhận xét cả Bắc Á là một mặt bằng đồng nhất.

Bài luyện: Sắp xếp địa hình

Thứ tự ba bộ phận địa hình Bắc Á từ tây sang đông là gì?

AMiền núi Đông Xi-bia → cao nguyên Trung Xi-bia → đồng bằng Tây Xi-bia.BĐồng bằng Tây Xi-bia → cao nguyên Trung Xi-bia → miền núi Đông Xi-bia.CCao nguyên Trung Xi-bia → đồng bằng Tây Xi-bia → miền núi Đông Xi-bia.DĐồng bằng Tây Xi-bia → miền núi Đông Xi-bia → cao nguyên Trung Xi-bia.

Bài luyện: Kết hợp các đặc điểm

Nhóm đặc điểm nào phù hợp Bắc Á?

AKhí hậu lạnh, rừng lá kim rộng, có các sông lớn như Ô-bi và Lê-na.BKhí hậu khô hạn là nét duy nhất; cả vùng chỉ có hoang mạc.CChỉ có đồng bằng, không có cao nguyên và núi.DKhông có sông vì toàn bộ nước đóng băng vĩnh viễn.

Trung Á: nội địa khô hạn

Trung Á gồm Ca-dắc-xtan, U-dơ-bê-ki-xtan, Tát-gi-ki-xtan, Tuốc-mê-ni-xtan và Cư-rơ-gư-xtan. Đây là khu vực duy nhất trong sáu khu vực của châu Á không tiếp giáp đại dương. Có bờ hồ Ca-xpi không đồng nghĩa có bờ đại dương. Địa hình nhìn chung thấp dần từ đông sang tây: phía đông có các dãy Pa-mia, Thiên Sơn, An-tai; phía tây là cao nguyên và đồng bằng. Khí hậu ôn đới lục địa, ít mưa; cảnh quan chủ yếu thảo nguyên, bán hoang mạc và hoang mạc. Khoáng sản có dầu mỏ, than đá, sắt và các kim loại màu. Khi so sánh với Bắc Á, chọn cùng đặc điểm như khí hậu hoặc thảm thực vật. Bắc Á nổi bật lạnh giá và rừng lá kim; Trung Á nổi bật khô hạn và cảnh quan thưa cây. Không lấy tên một sông của vùng này so với tên một mỏ của vùng khác rồi gọi là so sánh khí hậu.

Bài luyện: Phân biệt hồ và đại dương

Nhận xét nào đúng về Trung Á theo cách phân sáu khu vực của SGK?

AGiáp Thái Bình Dương vì nằm ở châu Á.BBờ hồ Ca-xpi chính là bờ đại dương của Trung Á.CKhông tiếp giáp đại dương, dù một phần khu vực có bờ hồ Ca-xpi.DGiáp Bắc Băng Dương giống Bắc Á.

Bài luyện: Chọn cùng tiêu chí

Cặp nhận xét nào so sánh đúng cùng một đặc điểm của Bắc Á và Trung Á?

ABắc Á có sông Ô-bi; Trung Á có dầu mỏ, nên đã so sánh khí hậu.BBắc Á có rừng lá kim rộng; Trung Á chủ yếu thảo nguyên, bán hoang mạc và hoang mạc.CBắc Á thuộc Nga; Trung Á mưa ít, nên đã so sánh địa hình.DBắc Á lạnh hơn; Trung Á gồm năm nước, nên đã so sánh thảm thực vật.