Núi lửa, động đất và cách ứng phó

Ở nơi vỏ Trái Đất có khe nứt, mac-ma có thể theo khe nứt đi lên rồi phun trào ra bề mặt, tạo thành núi lửa. Hiện tượng này có thể xảy ra trên lục địa và ở đại dương. Mac-ma khi ra bề mặt được gọi là dung nham. Đọc sơ đồ từ dưới lên: lò mac-ma chứa vật chất nóng chảy; ống phun là đường đi lên; miệng núi lửa là nơi phun ra. Dung nham có thể chảy xuống sườn, tro bụi được phun vào không khí. Các nhãn mô tả bộ phận và vật chất khác nhau, không phải các tên thay thế cho cả ngọn núi.

Tro bụi và dung nham có thể vùi lấp nhà cửa, ruộng nương, làm thiệt hại về người và tài sản. Tro bụi còn gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng sinh hoạt và sản xuất. Qua thời gian dài, dung nham bị phong hóa có thể tạo đất đỏ phì nhiêu, thuận lợi cho nông nghiệp. Lợi thế của đất không làm mất nguy cơ phun trào. Khi có cảnh báo, người dân cần thực hiện lệnh sơ tán của cơ quan chức năng, không đến gần miệng núi để quan sát.

Động đất là những rung chuyển đột ngột, mạnh mẽ của vỏ Trái Đất. Nguyên nhân chủ yếu gắn với sự dịch chuyển của mảng kiến tạo, đứt gãy trong vỏ hoặc hoạt động núi lửa. Rung động có thể lan truyền trên diện tích rộng. Động đất có thể làm sập công trình, nứt mặt đất, gây lở đất và thiệt hại về người, tài sản. Một số động đất ở biển có thể làm phát sinh sóng thần; không phải mọi trận động đất đều gây sóng thần. Không dùng hành vi động vật hay thay đổi nước giếng để tự dự báo chắc chắn thời điểm động đất. Cần chuẩn bị trước và theo hướng dẫn của cơ quan có trách nhiệm.

Nếu đang trong lớp khi có rung lắc: hạ thấp người, che đầu và cổ, trú dưới bàn chắc gần đó và giữ bàn đến khi hết rung. Tránh cửa kính, tủ và vật dễ rơi; không chạy ra ngoài hoặc xuống cầu thang lúc đang rung, không dùng thang máy. Sau khi hết rung, di chuyển theo hướng dẫn của giáo viên. Nếu đang ngoài trời, ở nơi thoáng, tránh công trình, cây lớn và đường dây điện. Không chạy vào nhà để tìm chỗ trú. Cách ứng phó phụ thuộc vị trí; không áp nguyên cách trú dưới bàn cho mọi hoàn cảnh.

Chọn một trận động đất hoặc một đợt núi lửa phun trào từ trang của cơ quan khoa học, cơ quan phòng chống thiên tai hoặc bản tin có dẫn nguồn rõ. Ghi tên sự kiện, địa điểm, ngày xảy ra và những hậu quả được nguồn xác nhận. Phân biệt ngày xảy ra với ngày đăng tin. Số người thiệt hại hoặc thiệt hại kinh tế có thể được cập nhật sau sự kiện. Nếu dùng số liệu, ghi thời điểm thống kê, đơn vị và nguồn; không cộng các số ở nhiều bản tin như thể chúng thuộc những nhóm riêng. Có thể đối chiếu hai nguồn và ghi rõ điểm chưa thống nhất.