Bảo vệ tự nhiên và sử dụng tài nguyên bền vững

Phát triển bền vững đáp ứng nhu cầu của thế hệ hiện tại đồng thời không làm tổn hại khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Cần có cả hai vế: cuộc sống hôm nay cần phát triển, nhưng cách phát triển không được làm mất điều kiện sống của mai sau. Nếu chỉ khai thác thật nhanh để có lợi trước mắt, tài nguyên có thể suy giảm, môi trường ô nhiễm và các thế hệ sau gặp khó khăn. Ngược lại, bền vững không có nghĩa dừng mọi hoạt động sản xuất; cần sử dụng hợp lí, tiết kiệm và bảo vệ môi trường.

Bảo vệ tự nhiên gồm giữ gìn đa dạng sinh học, ngăn ô nhiễm và suy thoái. Nhờ đó môi trường sống được duy trì trong lành, tài nguyên và điều kiện cho phát triển kinh tế, xã hội được bảo vệ. Khai thác thông minh là dùng tài nguyên hợp lí, tiết kiệm, hạn chế giảm cả số lượng lẫn chất lượng. Thông minh không chỉ là dùng máy móc hiện đại: một cách làm đơn giản nhưng giảm lãng phí, phù hợp nơi áp dụng cũng có ý nghĩa.

| Tài nguyên | Cách dùng và bảo vệ | |---|---| | Khoáng sản | Tiết kiệm, hạn chế lãng phí, phát triển vật liệu thay thế phù hợp | | Đất, sinh vật | Sử dụng gắn bảo vệ, phục hồi; không vượt khả năng tái tạo | | Nước, không khí và nguồn năng lượng tự nhiên | Hạn chế ô nhiễm, bảo vệ chất lượng; sử dụng hợp lí | Khoáng sản không phục hồi kịp trong thời gian sử dụng của con người, nên khai thác lãng phí dễ làm nguồn cạn dần. Đất, rừng và sinh vật có khả năng phục hồi trong điều kiện phù hợp, nhưng không có nghĩa khai thác mức nào cũng tái tạo kịp. Nước có vòng tuần hoàn vẫn cần tiết kiệm, bảo vệ khỏi ô nhiễm. Năng lượng mặt trời có thể được khai thác bằng các tấm pin như hình 1 SGK trang 188; cách sử dụng từng nguồn vẫn cần xét điều kiện, hiệu quả và tác động môi trường, không gọi mọi phương án là hoàn toàn không có tác động.

Tắt thiết bị khi không dùng, sửa chỗ rò rỉ nước, dùng đồ bền và sử dụng lại khi phù hợp giúp giảm lãng phí. Hạn chế túi ni-lông, đồ dùng một lần; thu gom rác đúng nơi; chăm sóc cây phù hợp điều kiện góp phần bảo vệ môi trường. Liên hệ địa phương bằng một vấn đề rõ: nơi nào đang lãng phí hoặc gây ô nhiễm, đã có biện pháp gì, nguồn nào cho biết kết quả. Ví dụ minh họa: mang túi dùng nhiều lần khi mua sắm có thể giảm số túi dùng một lần cần lấy. Không thay mục tiêu giảm rác bằng chỉ mua thật nhiều đồ mới gắn nhãn“xanh”.