Phát triển trên nền tảng những cuộc cách mạng trước
Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, thường gọi là Cách mạng 4.0, bắt đầu từ những năm đầu thế kỉ XXI và tiếp tục diễn ra. Cuộc cách mạng này kế thừa điện, máy tính, mạng kết nối và nhiều thành tựu khoa học, kĩ thuật đã có.
Các lĩnh vực tiêu biểu gồm trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, in 3D, tự động hoá, vật liệu mới, công nghệ gen và na-nô. Đặc điểm cần nhận ra là các công nghệ có thể kết hợp, tăng khả năng kết nối, xử lí thông tin và tạo ứng dụng mới.
Ví dụ, một hệ thống tưới tự động không chỉ có một bộ cảm biến. Nó cần thu nhận thông tin, xử lí theo yêu cầu, kết nối các bộ phận và điều khiển thiết bị. Đây là tình huống minh hoạ để thấy sự tích hợp, không phải mô tả mọi nông trại hiện nay.
Bài luyện
Nhận định nào thể hiện quan hệ giữa Cách mạng 4.0 và các cuộc cách mạng trước?
Nội dung gồm nhiều lĩnh vực công nghệ mới.
Cuộc cách mạng có sự kế thừa các nền tảng trước.
Đây là những nền tảng được phát triển từ trước.
Đúng. Sự kết hợp là điểm cần nhận ra.
Lời giải
Cách mạng 4.0 phát triển trên thành tựu khoa học, kĩ thuật đã có. Việc kết hợp kết nối, dữ liệu, xử lí và điều khiển tạo điều kiện cho những ứng dụng mới.
Hiểu công dụng qua từng nhóm
| Công nghệ | Nội dung cần nhận biết |
|---|---|
| Trí tuệ nhân tạo, gọi tắt AI | Mô phỏng một số khả năng học, xử lí và ra quyết định của con người để hỗ trợ hoạt động |
| Internet vạn vật, gọi tắt IoT | Kết nối đồ vật, thiết bị để thu thập và trao đổi dữ liệu |
| Dữ liệu lớn và điện toán đám mây | Tạo khả năng xử lí, lưu trữ, tiếp cận tài nguyên thông tin theo những cách mới |
| In 3D | Tạo sản phẩm theo mô hình, mở thêm khả năng chế tạo |
| Công nghệ gen, na-nô, vật liệu mới | Mở rộng khả năng nghiên cứu, tạo vật liệu và ứng dụng trong nhiều lĩnh vực |
AI được ứng dụng trong sản xuất, quản lí, dịch vụ và giáo dục. IoT có thể dùng trong giao thông, quản lí đô thị, nông nghiệp và nhà ở. Các ví dụ cho thấy công nghệ có nhiều phạm vi ứng dụng, không đồng nghĩa mọi thiết bị kết nối đều thực hiện cùng chức năng.
Nhận diện thành tựu nên dựa trên công dụng hoặc cơ chế ở mức khái quát. Không chỉ thấy một thiết bị có màn hình rồi kết luận nó thuộc một công nghệ cụ thể.
Bài luyện
Trong tình huống minh hoạ, cảm biến độ ẩm truyền dữ liệu để bộ điều khiển điều chỉnh tưới. Khía cạnh nào thể hiện rõ IoT?
Đúng. Kết nối và trao đổi dữ liệu là đặc điểm được nêu.
Hình dáng không phản ánh quan hệ kết nối dữ liệu.
Tên gọi không chứng minh chức năng công nghệ.
Tình huống sử dụng dữ liệu để điều chỉnh.
Lời giải
IoT được thể hiện qua các thiết bị có khả năng thu thập và trao đổi dữ liệu trong một hệ thống kết nối. Ví dụ dùng thông tin độ ẩm để hỗ trợ điều khiển tưới.
Đọc một ứng dụng theo chuỗi hoạt động
Tình huống minh hoạ: một hệ thống nhận thông tin từ thiết bị, xử lí để nhận ra tình trạng cần chú ý, rồi gửi thông báo cho người phụ trách. Có thể phân tích theo các bước thu nhận → kết nối → xử lí → hỗ trợ quyết định hoặc điều khiển.
Cách đọc này giúp giải thích vì sao một ứng dụng có thể dùng nhiều công nghệ cùng lúc. Thiết bị kết nối cung cấp dữ liệu; khả năng lưu trữ, tính toán và phân tích giúp biến dữ liệu thành thông tin có thể sử dụng.
Thành tựu của lần thứ ba vẫn tiếp tục được ứng dụng trong lần thứ tư. Vì thế, khi so sánh cần nêu nét nổi bật và quan hệ kế thừa, tránh cho rằng chỉ cần bước sang một mốc thời gian thì các công nghệ cũ lập tức biến mất.
Bài luyện
Cách phân tích nào giúp hiểu một ứng dụng tích hợp nhiều công nghệ?
Nhiều công nghệ có thể cùng tạo một ứng dụng.
Đúng. Cần nhận ra quan hệ giữa các công nghệ qua công dụng.
Thời điểm không thay việc tìm hiểu chức năng.
Màu sắc chưa cho biết các bước hoạt động.
Lời giải
Phân tích chuỗi dữ liệu và hoạt động giúp nhận ra công dụng của từng bộ phận và sự phối hợp. Cách ấy có căn cứ hơn việc chỉ nhận xét hình thức hay tên gọi.
Bài luyện
Nhận xét nào phù hợp khi so sánh lần thứ ba và lần thứ tư?
Có thể so sánh bằng nét nổi bật và cách kết hợp.
Các nền tảng trước vẫn tiếp tục được ứng dụng.
Đúng. Kế thừa không làm mất khả năng nhận diện đặc điểm.
Lần thứ tư kế thừa nhiều nền tảng đã có.
Lời giải
Lần thứ ba nổi bật với kĩ thuật số, còn lần thứ tư có những bước kết hợp công nghệ mới trên nền đã có. Cần nhìn cả sự tiếp nối và những nét phát triển mới.
Đang học