Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất

Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất bắt đầu ở Anh vào khoảng nửa sau thế kỉ XVIII, rồi lan sang nhiều nước châu Âu và Bắc Mỹ. Bước chuyển nổi bật là sử dụng máy móc thay cho nhiều thao tác lao động thủ công, làm thay đổi năng suất và cách tổ chức sản xuất. Ngành dệt là nơi có những tiến bộ quan trọng lúc đầu. Khi nhu cầu sợi và vải tăng, việc kéo sợi, dệt bằng tay bộc lộ giới hạn về năng suất. Các máy kéo sợi và máy dệt giúp tạo ra nhiều sản phẩm hơn trong cùng thời gian. Những phát minh có quan hệ với nhau: máy dệt hoạt động nhanh hơn làm tăng nhu cầu sợi; máy kéo sợi tiến bộ cung cấp nguyên liệu cho dệt. Vì vậy, không nên chỉ nhớ tên từng máy mà cần nhận ra sự thúc đẩy giữa các khâu sản xuất.

Các mốc tiêu biểu giúp theo dõi quá trình phát triển của máy móc: | Mốc và thành tựu | Nội dung cần hiểu | |---|---| | 1764: máy kéo sợi Gien-ni của Giêm Ha-gri-vơ | Một người có thể điều khiển nhiều cọc suốt, làm tăng lượng sợi | | 1769: máy kéo sợi chạy bằng sức nước của Ri-chác Ác-rai | Sử dụng nguồn động lực để nâng hiệu quả kéo sợi | | 1784: máy hơi nước gắn với Giêm Oát | Nguồn động lực quan trọng để phát triển sản xuất bằng máy | | 1785: máy dệt chạy bằng hơi nước của Ét-mơn Các-rai | Thúc đẩy cơ giới hoá khâu dệt | Sơ đồ cho thấy các thành tựu xuất hiện qua nhiều bước. Mốc của một loại máy phải gắn với đúng thành tựu và tác giả được nêu; không thể dùng một mốc để nói toàn bộ máy móc công nghiệp xuất hiện cùng lúc.

Máy hơi nước có thể cung cấp động lực cho nhiều loại máy. Việc ứng dụng giúp giảm phụ thuộc vào sức người và mở rộng khả năng cơ giới hoá. Nguồn động lực này còn được dùng trong giao thông vận tải. Luyện kim phát triển, tiêu biểu là phương pháp pút-đinh gắn với Hen-ri Cót, giúp tăng khả năng sản xuất sắt phục vụ chế tạo máy. Đầu máy xe lửa chạy trên đường ray được thử nghiệm năm 1804; ở Mỹ, tàu thuỷ dùng động cơ hơi nước gắn với Rô-bớt Phơn-tơn năm 1807. Máy móc cần kim loại, sản xuất và buôn bán cần vận chuyển; ngược lại, luyện kim và giao thông phát triển tạo điều kiện mở rộng sản xuất. Đây là một chuỗi tác động giữa các ngành, không phải thay đổi chỉ nằm trong xưởng dệt. Khi đọc hình máy hoặc lập trục thời gian, cần ghi rõ tên thành tựu, mốc và công dụng. Một hình mô phỏng hỗ trợ hiểu kĩ thuật nhưng phải phân biệt với hiện vật hoặc ảnh tư liệu gốc.