Cách mạng công nghiệp lần thứ hai

Cách mạng công nghiệp lần thứ hai diễn ra từ nửa sau thế kỉ XIX đến khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ năm 1914. Các nước Tây Âu và Mỹ tiếp tục công nghiệp hoá trên cơ sở những thành tựu của lần thứ nhất. Thành tựu mới xuất hiện ở nhiều lĩnh vực: luyện kim, điện, động cơ, giao thông và thông tin liên lạc. Điểm cần nhận ra là những tiến bộ không đứng riêng: vật liệu mới và nguồn động lực mới tạo điều kiện chế tạo máy móc, phương tiện và hệ thống sản xuất hiệu quả hơn. So với lần thứ nhất nổi bật với cơ giới hoá và hơi nước, lần thứ hai có bước phát triển quan trọng gắn với điện, thép và động cơ đốt trong. Đây là những nét khái quát để phân biệt; một phát minh có thể được chuẩn bị qua nhiều giai đoạn.

Phương pháp luyện thép của Hen-ri Bê-sê-mơ giúp tạo thép chất lượng tốt với chi phí thấp hơn, thuận lợi cho chế tạo máy, xây dựng đường sắt và đóng tàu. Vật liệu đáp ứng nhu cầu của công nghiệp và giao thông đang mở rộng. Các nghiên cứu, phát minh về điện gắn với những tên tuổi như Mai-cơn Pha-ra-đây, Tô-mát Ê-đi-xơn và Ni-cô-la Tét-la. Động cơ điện, chiếu sáng và mạng điện dần làm thay đổi hoạt động của nhà xưởng và đời sống. | Thành tựu | Tác động cần nhận ra | |---|---| | Tiến bộ trong luyện thép | Tăng khả năng cung cấp vật liệu cho máy, phương tiện, công trình | | Động cơ và ứng dụng điện | Mở rộng nguồn động lực, khả năng chiếu sáng và hoạt động sản xuất | | Điện thoại, vô tuyến điện | Tạo thêm khả năng truyền tin, kết nối ở khoảng cách xa | Điện thoại gắn với A-lếch-xan-đơ Gra-ham Beo năm 1876, vô tuyến điện gắn với Gu-li-ê-li-nô Mác-cô-ni. Khi hệ thống hoá, cần phân biệt phương tiện truyền tin với phương tiện vận chuyển người và hàng hoá.

Động cơ đốt trong được hoàn thiện và thương mại hoá, tạo điều kiện phát triển ô tô, máy bay và ngành dầu mỏ. Ô tô gắn với Các Ben; việc sản xuất, lắp ráp hàng loạt gắn với Hen-ri Pho giúp xe hơi được phổ biến rộng hơn. Năm 1903, anh em nhà Rai thử nghiệm thành công máy bay chạy bằng động cơ xăng. Thành tựu ấy mở thêm hướng phát triển cho giao thông. Điện thoại và vô tuyến điện đồng thời giúp trao đổi thông tin nhanh hơn. Có thể phân biệt ba việc: tạo ra hoặc cải tiến một thiết bị, đưa thiết bị vào sử dụng, và tổ chức sản xuất hàng loạt. Chúng liên quan nhưng không đồng nhất. Chẳng hạn, người góp phần phổ biến ô tô bằng sản xuất hàng loạt không vì thế được coi là người tạo ra mọi chiếc ô tô trước đó.