Cách mạng công nghiệp lần thứ ba

Cách mạng công nghiệp lần thứ ba, còn gọi là Cách mạng kĩ thuật số, bắt đầu khoảng những năm 40 của thế kỉ XX. Những bước tiến khoa học, kĩ thuật từ đầu thế kỉ tạo cơ sở cho sự phát triển này. Các thành tựu tiêu biểu gồm máy tính điện tử, máy tự động và hệ thống tự động, rô-bốt, internet, công nghệ thông tin, vật liệu mới và nguồn năng lượng mới. Điều nổi bật là khả năng xử lí, truyền thông tin và điều khiển hoạt động bằng thiết bị điện tử được phát triển. Máy tính không chỉ phục vụ tính toán riêng lẻ. Khi gắn với hệ thống điều khiển, nó hỗ trợ tự động hoá sản xuất; khi kết nối mạng, khả năng trao đổi thông tin được mở rộng. Vì vậy, cần nhìn mối liên hệ giữa thiết bị, kết nối và ứng dụng.

Máy tính ENIAC năm 1946 là một mốc tiêu biểu được giới thiệu trong lịch sử phát triển máy tính. Các thế hệ sau thay đổi về kích thước, khả năng xử lí và phạm vi sử dụng. Không nên đọc hình theo hướng mọi thế hệ máy tính đều có cùng khả năng hoặc hình thức. Internet hỗ trợ kết nối và trao đổi thông tin giữa các thiết bị ở nhiều nơi. Tự động hoá và rô-bốt góp phần thực hiện các thao tác sản xuất, nâng năng suất và chất lượng, giảm sức lao động trực tiếp trong một số công việc. | Thành tựu | Khả năng được mở rộng | |---|---| | Máy tính điện tử | Xử lí, lưu trữ thông tin và hỗ trợ tính toán, điều khiển | | Internet, công nghệ thông tin | Kết nối, trao đổi, tiếp cận thông tin | | Hệ thống tự động, rô-bốt | Thực hiện thao tác theo hệ thống điều khiển trong sản xuất | Các thành tựu còn tiếp tục được ứng dụng trong hiện tại. Sự kế thừa này giúp hiểu vì sao ranh giới giữa những ứng dụng thuộc các giai đoạn không phải lúc nào cũng tách biệt hoàn toàn.

Công nghệ sinh học tiến bộ trong các lĩnh vực di truyền, tế bào, vi sinh và en-zim. Những thành tựu trong nông nghiệp góp phần tạo giống mới, tăng khả năng đáp ứng nhu cầu sản xuất. Vật liệu và năng lượng mới cũng mở rộng khả năng kĩ thuật. Chinh phục vũ trụ là một lĩnh vực nổi bật: Liên Xô phóng vệ tinh nhân tạo Xpút-ních 1 năm 1957; năm 1969, nhà du hành Mỹ Neo Am-strong đặt chân lên Mặt Trăng. Hai mốc thuộc những thành tựu khác nhau, cần gắn đúng quốc gia, nhân vật và sự kiện. Việc tìm hiểu một thành tựu có thể bắt đầu bằng hồ sơ ngắn: tên, lĩnh vực, thời điểm, nguồn và công dụng hoặc ý nghĩa. Khi lập sơ đồ, các nhánh máy tính, tự động hoá, sinh học, vật liệu, năng lượng, vũ trụ giúp hệ thống được bề rộng của cuộc cách mạng.