Cùng dùng polymer nhưng chức năng không giống nhau
**Chất dẻo** là vật liệu có thành phần chính là polymer, có thể thêm chất độn, chất tạo màu và phụ gia. Tính dẻo là khả năng giữ được biến dạng sau tác dụng thích hợp của lực hoặc nhiệt. Ví dụ: vỏ bút, màng PE, ống nhựa.
**Tơ** gồm các sợi dài, mảnh, có độ bền nhất định, được dùng dệt vải, làm dây. Có tơ tự nhiên như sợi bông, len, tơ tằm và tơ tổng hợp như nylon. Sợi bông chủ yếu là cellulose; len và tơ tằm có bản chất protein. Không dùng riêng tên “tơ tự nhiên” để kết luận thành phần hóa học.
**Cao su** nổi bật ở tính đàn hồi: bị kéo dãn rồi có thể trở về gần hình dạng ban đầu khi thôi tác dụng lực trong giới hạn phù hợp. Cao su thiên nhiên lấy từ mủ cây cao su; cao su tổng hợp được tạo bằng phương pháp hóa học. Cao su dùng làm dây chun, săm, lốp, gioăng.
**Composite** kết hợp vật liệu nền với vật liệu gia cường, nhằm có tính chất phù hợp hơn cho mục đích sử dụng. Chẳng hạn composite nền nhựa gia cường sợi thủy tinh: nền liên kết, bao bọc các sợi; sợi tăng khả năng chịu lực. Sợi thủy tinh không phải polymer, dù vật liệu nền ở ví dụ này là polymer.
Phân biệt bằng cách vật liệu đáp ứng với lực
Một dây chun được kéo nhẹ rồi thả ra trở về gần chiều dài cũ: dùng tính đàn hồi để giải thích. Một vật bằng chất dẻo được tạo hình và giữ hình mới: dùng tính dẻo để giải thích.
Không kết luận cao su chỉ là chất dẻo mềm hơn. Thành phần, cấu trúc mạch và yêu cầu sử dụng khiến các nhóm vật liệu có tính chất nổi bật khác nhau.
Bài luyện
Dây chun trở về gần chiều dài ban đầu sau khi kéo nhẹ rồi thả. Tính chất nổi bật là gì?
Hiện tượng đang xét không phải hòa tan.
Không có dữ kiện về dẫn điện.
Giữ biến dạng khác với trở về gần hình dạng ban đầu.
Đúng: vật liệu phục hồi hình dạng trong giới hạn kéo phù hợp.
Lời giải
Tính đàn hồi là khả năng trở về gần hình dạng ban đầu sau khi thôi tác dụng lực, trong giới hạn phù hợp. Dây chun thể hiện tính chất này. Chọn D.
Bài luyện
Trong composite nền nhựa gia cường sợi thủy tinh, mô tả nào đúng?
Sợi thủy tinh không phải polymer.
Đúng: hai thành phần có vai trò khác nhau trong vật liệu tổ hợp.
Monomer của PE là ethylene, không phải thủy tinh.
Ví dụ đã có cả nền nhựa và sợi gia cường.
Lời giải
Composite trong ví dụ kết hợp nền nhựa với sợi thủy tinh gia cường. Nền liên kết, bao bọc sợi; sợi góp phần tăng khả năng chịu lực. Không coi mọi thành phần composite đều là polymer. Chọn B.