Có lợi trong môi trường này, chưa chắc trong môi trường khác
**Đặc điểm thích nghi** giúp sinh vật sống sót và sinh sản trong điều kiện nhất định. Màu sẫm có lợi khi khó bị phát hiện trên nền sẫm, nhưng có thể bất lợi trên nền sáng. Thích nghi không đồng nghĩa hoàn hảo trong mọi môi trường.
Trong mô hình về vi khuẩn, ban đầu đã có một số cá thể mang đặc điểm kháng một kháng sinh. Khi có thuốc, các cá thể nhạy bị hạn chế, cá thể kháng có cơ hội sống sót và tăng số lượng. Đặc điểm kháng có thể được truyền; trong thực tế vi khuẩn còn có thể nhận gene kháng từ vi khuẩn khác.
Tính kháng thuộc vi khuẩn, không phải cơ thể người “quen thuốc”. Thuốc tạo sức ép chọn lọc, không làm mọi vi khuẩn chủ động tạo đúng đột biến cần thiết. Ví dụ tương tự có thể dùng để giải thích côn trùng kháng một thuốc trừ sâu. Bài học không hướng dẫn thử thuốc, nuôi vi sinh vật hoặc tự điều trị.
Theo dõi nhóm kháng đã có
Giả sử quần thể có 90 vi khuẩn nhạy và 10 vi khuẩn kháng thuốc X. Trong điều kiện khảo sát, thuốc hạn chế nhóm nhạy mạnh hơn. Nếu nhóm kháng tiếp tục tăng số lượng, tỉ lệ kháng có thể tăng.
Không kết luận thuốc đã biến cả 90 cá thể nhạy thành cá thể kháng. Cũng không từ kháng thuốc X suy ra kháng mọi loại thuốc.
Bài luyện
Một dạng màu ít bị phát hiện trên nền tối nhưng dễ bị phát hiện trên nền sáng. Điều này minh họa gì?
Đúng: cùng một đặc điểm có lợi thế khác nhau theo môi trường.
Dữ kiện nền sáng cho thấy không có lợi tuyệt đối.
Thay nền không chứng minh đổi allele ngay.
Ví dụ đang xét màu sắc và khả năng bị phát hiện.
Lời giải
Sự khác nhau giữa nền tối và nền sáng cho thấy lợi thế của tính trạng gắn với điều kiện. Đặc điểm thích nghi có tính tương đối. Chọn A.
Bài luyện
Quần thể đã có ít vi khuẩn kháng thuốc Y. Khi có Y, nhóm nhạy bị hạn chế mạnh hơn, nhóm kháng tiếp tục tăng số lượng. Cách giải thích nào phù hợp?
Dữ kiện nói về quần thể vi khuẩn, không phải đổi gene của người.
Đúng: nhóm kháng có lợi thế trong điều kiện có Y.
Không có dữ kiện về chuyển đổi từng cá thể.
Kháng một thuốc không chứng minh kháng tất cả.
Lời giải
Nhóm kháng đã có trước. Khi nhóm nhạy bị hạn chế, nhóm kháng sống sót và tăng số lượng thuận lợi hơn; tỉ lệ kháng có thể tăng qua các thế hệ. Chọn B.