Mỗi mạch ban đầu làm khuôn cho một mạch bổ sung
Trước khi tế bào phân chia, DNA được **tái bản**, còn gọi là nhân đôi. Với DNA trong nhân của tế bào nhân thực, quá trình diễn ra ở nhân; ở sinh vật nhân sơ diễn ra tại vùng nhân.
Quá trình được tóm tắt thành ba giai đoạn:
1. DNA tháo xoắn, hai mạch tách nhau.
2. Mỗi mạch làm khuôn; các nucleotide tự do được lắp theo nguyên tắc A–T, G–C để tạo mạch mới bổ sung.
3. Tạo hai DNA con. **Mỗi DNA con chứa một mạch của DNA ban đầu và một mạch mới**: nguyên tắc bán bảo tồn.
Nếu tái bản chính xác, hai DNA con có trình tự giống nhau và giống DNA ban đầu. Không phải một DNA con giữ cả hai mạch cũ còn DNA kia có hai mạch hoàn toàn mới.
Nhờ tạo bản sao thông tin trước phân chia, tái bản góp phần duy trì thông tin di truyền qua các thế hệ tế bào, cơ thể. Tái bản tạo DNA, không tạo RNA hay chuỗi amino acid.
Đếm số bản sao sau các lần nhân đôi
Một DNA nhân đôi một lần tạo 2 DNA. Nếu cả hai DNA đó tiếp tục nhân đôi chính xác thêm một lần, có 2 × 2 = 4 DNA. Dãy số là 1 → 2 → 4, không phải mỗi lần chỉ cộng thêm một DNA.
Trong ví dụ này chỉ đếm DNA sau các lần tái bản, chưa nói đến số tế bào. Muốn đếm tế bào còn phải có dữ kiện phân chia tế bào.
Bài luyện
Ngay sau một lần tái bản theo nguyên tắc bán bảo tồn, mỗi DNA con có thành phần mạch như thế nào?
Đã bỏ sự giữ lại một mạch khuôn trong mỗi DNA con.
Hai mạch ban đầu đã đi vào hai DNA con khác nhau.
Đúng: đây là nội dung nguyên tắc bán bảo tồn.
Tái bản tổng hợp DNA, không tạo DNA–mRNA như sản phẩm cuối.
Lời giải
Hai mạch cũ tách nhau, mỗi mạch làm khuôn cho một mạch mới bổ sung. Mỗi DNA con vì thế có một mạch cũ và một mạch mới. Chọn C.
Bài luyện
Từ một DNA, tất cả DNA tạo thành đều tiếp tục tái bản. Sau ba lần tái bản liên tiếp, không có DNA bị mất, tổng số DNA là bao nhiêu?
Đúng: 1 → 2 → 4 → 8.
Ba là số lần, không phải số bản sao.
Bốn là số DNA sau hai lần.
Cần nhân đôi số hiện có từng lần, không lấy 2 × 3.
Lời giải
Mỗi lần số DNA tăng gấp đôi: lần 1 có 2, lần 2 có 4, lần 3 có 8. Đây là số DNA, không phải số tế bào khi chưa có dữ kiện phân bào. Chọn A.