Tìm vùng rõ trước, tăng độ phóng đại sau
Tiêu bản cố định đã được xử lí và nhuộm giúp quan sát NST. Ở **kì giữa**, NST co ngắn, rõ và tập trung ở vùng giữa tế bào, thuận lợi để xem hình dạng, đếm số chiếc. Ở kì trung gian, NST dạng sợi mảnh nên không dễ phân biệt từng chiếc dưới kính hiển vi quang học.
Khi thực hành có giáo viên hướng dẫn, đặt và giữ tiêu bản, bắt đầu bằng vật kính phóng đại thấp để tìm vùng tế bào phù hợp. Điều chỉnh ánh sáng và lấy nét, đưa tế bào cần xem vào giữa trường nhìn, rồi chuyển vật kính lớn hơn và chỉnh nét nhẹ. Không để vật kính ép chạm tiêu bản. Dầu soi chỉ dùng với vật kính phù hợp theo hướng dẫn; không tự thêm dầu cho mọi vật kính.
Ghi nhận **hình dạng NST và vị trí sắp xếp** trong tế bào; nếu đếm số lượng, cần chọn tế bào rõ, ít chồng lấp và kiểm tra thêm các tế bào phù hợp. Một vùng ảnh mờ không đủ để kết luận tế bào mất NST. Quan sát như vậy cũng không đọc được trình tự nucleotide hay xác định allele A/a bằng hình dạng NST.
Chưa thấy rõ không có nghĩa không có NST
Giả sử ảnh quan sát A có các sợi mảnh khó tách riêng, ảnh B có các NST co ngắn và tập trung giữa tế bào. Với mục tiêu đếm và mô tả hình dạng NST, ảnh B phù hợp hơn nếu các chiếc được phân biệt rõ.
Không kết luận ảnh A là tế bào không có NST. Hình ảnh còn phụ thuộc giai đoạn phân bào, độ rõ của tiêu bản và cách lấy nét.
Bài luyện
Vì sao thường chọn tế bào ở kì giữa để quan sát hình dạng NST?
Sợi mảnh khó phân biệt từng chiếc hơn trạng thái co ngắn.
Ở kì giữa, các chromatid chị em chưa tách thành hai nhóm NST con.
NST vẫn chứa DNA ở kì giữa.
Đúng: trạng thái co xoắn giúp quan sát rõ hơn.
Lời giải
Ở kì giữa, NST co ngắn rõ và tập trung ở vùng giữa tế bào. Điều này thuận lợi cho mô tả hình dạng và đếm khi các chiếc không chồng lấp. Chọn D.
Bài luyện
Khi dùng tiêu bản NST cố định để tìm một vùng quan sát rõ, cách bắt đầu nào phù hợp?
Trường nhìn hẹp khiến khó tìm vùng nếu bắt đầu ngay bằng độ phóng đại lớn.
Đúng: tìm vùng rõ trước giúp chuyển độ phóng đại thuận lợi.
Có thể làm hỏng tiêu bản và vật kính.
Dầu soi không dùng tùy ý với mọi vật kính.
Lời giải
Vật kính thấp cho trường nhìn rộng để tìm vùng phù hợp. Sau lấy nét và đặt tế bào vào giữa, mới chuyển vật kính lớn hơn theo hướng dẫn, tránh chạm tiêu bản. Chọn B.