Trứng chín không có nghĩa protein đã thành hết amino acid
**Thủy phân:** protein phản ứng với nước trong điều kiện acid, base hoặc enzyme thích hợp; khi thủy phân hoàn toàn tạo các amino acid. Quá trình làm đứt liên kết peptide có thể biểu diễn gọn:
$$\text{Protein}+\text{nước}\to\text{các amino acid}.$$
**Đông tụ:** lòng trắng trứng chuyển từ trạng thái lỏng sang khối trắng khi đun nóng. Một số protein cũng đông tụ khi chịu tác dụng của acid hoặc base ở điều kiện phù hợp. Đây không phải bằng chứng rằng protein đã thủy phân hoàn toàn thành amino acid.
**Phân hủy khi đun nóng mạnh:** protein có thể bị phân hủy, cháy, tạo than và mùi khét đặc trưng. Quá trình này khác hiện tượng đông tụ khi chế biến trứng.
Len lông cừu và tơ tằm có bản chất protein; nylon là tơ tổng hợp, không phải protein. Trong thí nghiệm do giáo viên tổ chức hoặc video, sợi protein cháy có mùi giống tóc cháy, góp phần phân biệt với nylon. Không tự đốt đồ vật, không hít khói để thử. Sợi bông tuy có nguồn gốc tự nhiên nhưng chủ yếu là cellulose, không phải protein.
Hai quá trình có chung protein nhưng kết quả khác nhau
Khi luộc trứng, quan sát được lòng trắng đông lại: dùng khái niệm đông tụ để giải thích. Khi protein được tiêu hóa, enzyme thích hợp giúp thủy phân để cuối cùng tạo amino acid: dùng khái niệm thủy phân.
Dấu hiệu “không còn lỏng như lúc đầu” không đủ để nói đã có amino acid. Cần dựa vào điều kiện và bản chất biến đổi đang xét.
Bài luyện
Sản phẩm của quá trình thủy phân hoàn toàn protein trong điều kiện thích hợp là gì?
Glucose là sản phẩm thủy phân tinh bột hoặc cellulose.
Glycerol liên quan thủy phân chất béo.
Ethylene không phải sản phẩm thủy phân protein.
Đúng: các đơn vị amino acid được tách ra khi liên kết peptide bị thủy phân.
Lời giải
Protein có nhiều đơn vị amino acid nối bằng liên kết peptide. Thủy phân hoàn toàn trong điều kiện phù hợp tách mạch thành các amino acid. Chọn D.
Bài luyện
Lòng trắng trứng chuyển thành khối trắng khi luộc. Khái niệm nào mô tả đúng hiện tượng chính?
Không có quá trình lên men đường trong tình huống này.
Đúng: protein đông tụ dưới tác dụng của nhiệt.
Xà phòng hóa là thủy phân chất béo trong kiềm.
Hiện tượng đông lại không chứng minh protein đã thủy phân hoàn toàn.
Lời giải
Nhiệt làm protein trong lòng trắng trứng đông tụ thành khối trắng. Không đồng nhất đông tụ với thủy phân hoàn toàn hoặc phân hủy khi đun nóng mạnh. Chọn B.