Một ứng dụng của ảnh ảo qua kính hội tụ
Kính lúp là thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn, dùng quan sát các chi tiết nhỏ. Muốn nhìn ảnh ảo cùng chiều, lớn hơn vật, đặt vật **trong khoảng tiêu cự** của kính; điều chỉnh để mắt nhìn rõ ảnh.
Có thể đặt kính gần vật rồi từ từ dịch ra tới khi nhìn rõ, vẫn giữ vật trong khoảng tiêu cự. Không nhìn Mặt Trời qua kính lúp hoặc để kính hội tụ ánh nắng lên vật dễ cháy.
Theo quy ước số bội giác ghi trên kính:
$$G=\frac{25}{f},$$
trong đó $f$ phải tính bằng **cm**. Số ghi 5× là số bội giác quy ước, không phải khẳng định chiều cao mọi ảnh ở mọi cách đặt đều bằng đúng năm lần vật.
Kính ghi 5×
Từ $G=25/f$, kính ghi 5× có tiêu cự $f=25/5=5$ cm. Muốn quan sát ảnh ảo hữu hạn phóng to, đặt vật cách kính nhỏ hơn 5 cm rồi điều chỉnh cho rõ.
So với kính 2,5× có tiêu cự 10 cm, kính 5× có tiêu cự ngắn hơn. Không nhầm số bội giác với đơn vị cm của tiêu cự.
Bài luyện
Kính lúp có tiêu cự 10 cm. Theo G = 25/f với f tính bằng cm, số bội giác bằng bao nhiêu?
Phải chia 25 cho tiêu cự.
10 cm là tiêu cự, không phải số bội giác.
Đã đảo công thức.
Đúng: 25/10 = 2,5.
Lời giải
Theo quy ước G = 25/f = 25/10 = 2,5. Số bội giác được ghi 2,5×. Chọn D.
Bài luyện
Kính lúp có tiêu cự 6 cm. Vị trí nào của vật cho ảnh ảo hữu hạn cùng chiều, lớn hơn vật?
Đúng: 4 cm nhỏ hơn tiêu cự 6 cm.
Ngoài tiêu cự nên ảnh không phải ảnh ảo này.
Tại 2f cho ảnh thật bằng vật.
Ngoài 2f cho ảnh thật nhỏ hơn vật.
Lời giải
Để dùng kính lúp quan sát ảnh ảo hữu hạn phóng to, vật phải ở trong khoảng tiêu cự: 0 < d < f. Chỉ d = 4 cm thỏa với f = 6 cm. Chọn A.