btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Dựng ảnh theo tỉ lệ và tính bằng hình học

Lưu trên thiết bị này
Ánh sáng · Chọn bài khác

Một tỉ lệ cho tất cả độ dài

Sơ đồ dựng ảnh với quang tâm O, hai tiêu điểm F, F′, điểm I và các điểm A, B, A′, B′; ảnh thật nhỏ hơn vật.
Các độ dài theo cùng tỉ lệ; dùng hai cặp tam giác vuông để kiểm vị trí và chiều cao ảnh.
Khi dựng ảnh, chọn tỉ lệ thích hợp rồi biểu diễn tiêu cự, khoảng cách vật–kính và chiều cao vật theo cùng tỉ lệ. Chẳng hạn 1 cm trên giấy ứng với 2 cm thực tế: tiêu cự 4 cm vẽ thành 2 cm, khoảng cách 12 cm vẽ thành 6 cm, vật cao 3 cm vẽ cao 1,5 cm. Dùng hai tia đặc biệt để dựng ảnh, đọc sơ bộ vị trí và chiều cao trên hình rồi đổi ngược về kích thước thật. Có thể kiểm kết quả bằng các tam giác đồng dạng; không dùng riêng một tỉ lệ cho vật và tỉ lệ khác cho tiêu cự.

Tính ảnh từ hai cặp tam giác đồng dạng

Vật AB cao $h=3$ cm, cách kính hội tụ $d=12$ cm, tiêu cự $f=4$ cm. Gọi I là điểm tia từ B song song trục chính gặp kính; B' là ảnh của B, A' ở trên trục chính. Từ hai tam giác vuông ABO và A'B'O, có $h'/h=d'/d$, nên $h'/3=d'/12$. Từ hai tam giác vuông IOF' và B'A'F', có $h'/h=(d'-f)/f$, nên $h'/3=(d'-4)/4$. So sánh hai tỉ số: $d'/12=(d'-4)/4$. Nhân chéo được $4d'=12d'-48$, suy ra $d'=6$ cm. Khi đó $h'=3\times6/12=1{,}5$ cm. Ảnh thật, ngược chiều, nhỏ hơn vật; vị trí ảnh giữa f và 2f phù hợp với vật đặt ngoài 2f.

Bài luyện

Chọn 1 cm trên giấy ứng với 2 cm thực tế. Khoảng cách vật–kính thực tế 10 cm cần vẽ dài bao nhiêu?
Chọn một đáp án

Bài luyện

Ảnh thật qua kính hội tụ có d = 12 cm, d' = 6 cm, vật cao 3 cm. Từ h'/h = d'/d, chiều cao ảnh bằng bao nhiêu?
Chọn một đáp án