Vị ngọt giống nhau không có nghĩa là cùng một chất
Glucose có nhiều trong quả chín, chẳng hạn nho; saccharose có nhiều trong mía, củ cải đường. Đường ăn có thành phần chính là **saccharose**, còn gọi là sucrose. Thực phẩm thường là hỗn hợp, không phải glucose hay saccharose tinh khiết.
**Glucose: C₆H₁₂O₆. Saccharose: C₁₂H₂₂O₁₁.** Cả hai đều là chất rắn kết tinh không màu, vị ngọt, tan trong nước. Đường tinh thể thường nhìn thấy màu trắng do tập hợp nhiều tinh thể. Không nếm mẫu trong phòng thí nghiệm để nhận biết.
Hai chất đều thuộc **carbohydrate**, nhóm hợp chất hữu cơ thường chứa C, H, O. Nhiều carbohydrate được biểu diễn bằng dạng Cₓ(H₂O)ᵧ: glucose viết C₆(H₂O)₆, saccharose viết C₁₂(H₂O)₁₁.
Cách viết đó chỉ cho biết tỉ lệ nguyên tử, không có nghĩa chất gồm carbon trộn với nước. Nó cũng không đủ để kết luận một chất là carbohydrate: acetic acid C₂H₄O₂ viết được C₂(H₂O)₂ nhưng không thuộc nhóm này.
Không nhân đôi công thức glucose để thành saccharose
Hai lần C₆H₁₂O₆ cho tổng 12 C, 24 H, 12 O. Trong khi đó saccharose chứa 12 C, 22 H, 11 O.
Vì vậy C₁₂H₂₂O₁₁ không bằng 2C₆H₁₂O₆. Khi học phản ứng thủy phân ở bài sau, cần tính thêm H₂O để bảo toàn các nguyên tử.
Bài luyện
Công thức phân tử của saccharose là gì?
Đây là glucose hoặc fructose, không phải saccharose.
Đã nhân đôi công thức glucose mà chưa xét thành phần saccharose.
Đúng: 12 C, 22 H, 11 O.
Đây là công thức acetic acid.
Lời giải
Saccharose có công thức C₁₂H₂₂O₁₁. C₆H₁₂O₆ là công thức của glucose; không được đồng nhất hai loại đường vì cùng có vị ngọt. Chọn C.
Bài luyện
Vì sao không thể chỉ dựa vào dạng Cₓ(H₂O)ᵧ để nhận biết carbohydrate?
Glucose C₆H₁₂O₆ có O.
Đúng: dạng tỉ lệ nguyên tử không phải tiêu chí nhận biết đầy đủ.
Saccharose C₁₂H₂₂O₁₁ có H.
Carbohydrate là hợp chất, không phải hỗn hợp carbon và nước.
Lời giải
C₂H₄O₂ có thể viết C₂(H₂O)₂, nhưng acetic acid không phải carbohydrate. Dạng công thức trên mô tả thành phần của nhiều carbohydrate, không phải phép thử đủ để phân loại mọi chất. Chọn B.