Thông tin nằm trong cách sắp xếp nucleotide
**Gene là một đoạn DNA có chức năng di truyền xác định**, mang thông tin cho sản phẩm là RNA hoặc chuỗi polypeptide. Gene không phải toàn bộ phân tử DNA; một phân tử DNA có thể chứa nhiều gene. Cũng không phải bất cứ đoạn DNA nào cũng là một gene.
DNA **lưu giữ** thông tin trong trình tự nucleotide; cấu trúc giúp **bảo quản** thông tin; khả năng tái bản và sự truyền DNA trong sinh sản giúp **truyền đạt** thông tin qua các thế hệ tế bào, cơ thể. DNA không tự biến thành protein; tế bào sử dụng thông tin của nó qua các quá trình sẽ học tiếp.
Chỉ có bốn loại nucleotide vẫn tạo nhiều DNA khác nhau vì các phân tử có thể khác **số lượng, thành phần và trình tự** nucleotide. Cùng số lượng và cùng số mỗi loại, thay thứ tự cũng có thể thay thông tin. Không được đồng nhất số loại nucleotide với số gene hay số tính trạng.
Hệ gene là toàn bộ thông tin di truyền của cơ thể. Các khác biệt DNA giữa cá thể là cơ sở để so sánh mẫu, hỗ trợ xác định huyết thống và nhận dạng. Phân tích cần nhiều vị trí phù hợp và dữ liệu đầy đủ; trùng một đoạn DNA ngắn chưa đủ kết luận hai mẫu từ cùng người.
Cùng thành phần vẫn có thể khác trình tự
Hai mạch viết theo chiều 5′ → 3′ là AAGC và AGAC. Mỗi mạch đều có hai A, một G và một C, nhưng thứ tự khác nhau.
Do đó, biết tổng số từng loại nucleotide chưa xác định duy nhất trình tự. Cách sắp xếp nhiều nucleotide tạo khả năng lưu giữ rất nhiều thông tin di truyền.
Bài luyện
Mô tả nào phù hợp với khái niệm gene ở bài học?
Amino acid là đơn vị của protein, không phải gene.
RNA là sản phẩm của nhiều gene, không phải khái niệm gene.
Một nucleotide tự do không tạo thành gene.
Đúng: gene là đoạn DNA mang thông tin cho sản phẩm xác định.
Lời giải
Gene được xét là một đoạn của phân tử DNA có chức năng di truyền xác định, mang thông tin tạo RNA hoặc chuỗi polypeptide. Chọn D.
Bài luyện
Hai đoạn DNA cùng số nucleotide và cùng số mỗi loại A, T, G, C. Yếu tố nào vẫn có thể khác và góp phần tạo thông tin khác nhau?
Số loại vẫn là bốn trong DNA đang xét.
Đúng: thành phần bằng nhau không buộc cùng thứ tự.
Nguyên tắc bổ sung A–T, G–C vẫn được giữ.
DNA vẫn cấu tạo từ nucleotide, không từ amino acid.
Lời giải
Các nucleotide có thể sắp theo những thứ tự khác nhau dù số lượng từng loại bằng nhau. Trình tự là một yếu tố tạo tính đa dạng và thông tin của DNA. Chọn B.