Xét NST nào thay đổi trước khi đếm tổng số
**Hội chứng** là một nhóm biểu hiện cùng xuất hiện trong một tình trạng sức khỏe. Ở mức đang học, Down và Turner là hai ví dụ liên quan thay đổi NST.
| Ví dụ đang xét | Cơ sở NST và biểu hiện thường gặp |
| --- | --- |
| Down do thể ba 21 | Ba chiếc NST 21 thay vì hai; có thể ảnh hưởng phát triển, học tập và sức khỏe |
| Turner dạng 45,X | Chỉ một NST X thay vì hai NST giới tính điển hình; thường có chiều cao thấp, ảnh hưởng phát triển buồng trứng |
Down còn có dạng liên quan chuyển đoạn hoặc thể khảm. Turner cũng có thể liên quan thiếu một phần hoặc biến đổi NST X. Vì vậy không đồng nhất mọi trường hợp với đúng một tổng số NST. Phần luyện dưới đây chỉ xét **thể ba 21 đầy đủ** hoặc **45,X** khi đề nêu rõ.
Có cơ sở di truyền không có nghĩa luôn được truyền từ bố mẹ: nhiều thay đổi NST phát sinh mới khi tạo giao tử hoặc phát triển phôi. Nhận biết tên và cơ sở sinh học không thay thế chẩn đoán chuyên môn; biểu hiện và nhu cầu hỗ trợ khác nhau giữa các cá nhân.
Cộng hoặc trừ đúng phần thay đổi
Bộ NST lưỡng bội điển hình ở người có 46 chiếc. Nếu tế bào có thêm **một NST 21 đầy đủ**, các NST khác giữ như bộ điển hình, tổng là 46+1 = **47**.
Với dạng Turner 45,X đang xét, có 44 NST thường và một X: 44+1 = **45**. Không viết “không có NST giới tính”, vì vẫn có một X.
Bài luyện
Một tế bào có ba NST 21 đầy đủ thay vì hai, các NST khác như bộ lưỡng bội điển hình 46 chiếc ở người. Tổng số NST là bao nhiêu?
45 là giảm một chiếc, trái với dữ kiện thêm một NST 21.
Đúng: 46+1=47.
Chỉ thêm một chiếc so với bộ 46, không thêm hai.
69 là ba bộ đơn bội, không phải thêm riêng một NST 21.
Lời giải
Ba NST 21 thay cho hai nghĩa là thêm một chiếc so với bộ 46: 46+1=47. Kết quả này dành cho thể ba 21 đầy đủ trong đề, không khái quát mọi dạng Down. Chọn B.
Bài luyện
Trong dạng Turner 45,X đang xét, 44 NST thường đi cùng thành phần NST giới tính nào?
44+XX là 46, không phải 45,X.
44+XY cũng là 46.
Đúng: 44+1X=45.
Vẫn có một X, không phải thiếu cả hai.
Lời giải
Kí hiệu 45,X cho biết có 45 NST, trong đó một NST X. Với 44 NST thường, phần giới tính là một X. Chọn C.