Tạo sự biến thiên lặp lại qua cuộn dây kín

**Dòng điện xoay chiều** luân phiên đổi chiều theo thời gian; trong dạng hình sin quen thuộc, cường độ cũng tăng, giảm tuần hoàn. Trên đồ thị, dấu dương hoặc âm cho biết chiều dòng điện so với chiều được chọn làm chuẩn. Giá trị âm không có nghĩa “không có dòng điện”.
Máy phát điện xoay chiều hoạt động dựa vào **cảm ứng điện từ**. Quay cuộn dây trong từ trường, hoặc quay nam châm trước cuộn dây, làm số đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây biến thiên lặp lại, tạo dòng điện luân phiên đổi chiều khi mạch kín.
Ở mô hình cuộn dây quay, hai đầu cuộn dây nối với hai vành khuyên riêng; các chổi quét tì lên vành khuyên để nối điện với mạch ngoài. Cơ năng dùng để quay được chuyển hóa thành điện năng, không phải nam châm tự cung cấp điện năng mãi mà không cần tác động.
50 chu kì không phải 50 lần đổi chiều
Một dòng điện hình sin có tần số 50 Hz nghĩa là trong 1 giây thực hiện 50 chu kì. Mỗi chu kì gồm hai nửa ứng với hai chiều, nên dòng điện đổi chiều **100 lần trong 1 giây**.
Thời gian một chu kì là 1/50 s = 0,02 s = 20 ms. Nhìn đồ thị từ 0 đến 20 ms là một chu kì, từ 0 đến 40 ms là hai chu kì. Không cần học biểu thức lượng giác của dòng điện để đọc các thông tin này.
Bài luyện
Phương án nào tạo được dòng điện xoay chiều trong mô hình máy phát điện có mạch ngoài kín?
Không có biến thiên nên không tạo dòng điện cảm ứng.
Đúng: biến thiên tuần hoàn tạo dòng điện luân phiên đổi chiều.
Chỉ một lần đưa lại gần không tạo dòng điện luân phiên đổi chiều tuần hoàn.
Quay nhưng không làm biến thiên số đường sức thì không tạo dòng điện cảm ứng.
Lời giải
Máy phát điện xoay chiều dựa trên cảm ứng điện từ. Quay cuộn dây đúng bố trí làm số đường sức xuyên qua tiết diện biến thiên tuần hoàn, tạo dòng điện xoay chiều trong mạch kín. Chọn B.
Bài luyện
Dòng điện xoay chiều hình sin có tần số 50 Hz. Trong 1 giây, dòng điện thực hiện bao nhiêu chu kì và đổi chiều bao nhiêu lần?
Mỗi chu kì có hai lần đổi chiều.
Tần số 50 Hz ứng với 50 chu kì, không phải 100.
Số chu kì trong 1 giây bằng tần số đã cho.
Đúng: 50 chu kì, mỗi chu kì hai lần đổi chiều.
Lời giải
50 Hz nghĩa là 50 chu kì mỗi giây. Với dòng hình sin, mỗi chu kì có hai lần đổi chiều nên tổng là 2 × 50 = 100 lần trong 1 giây. Chọn D.