Một thiết bị có thể thể hiện nhiều tác dụng
| Tác dụng | Dấu hiệu và ví dụ |
|---|---|
| Nhiệt | Vật dẫn nóng lên; dây đốt trong bàn là biến điện năng thành nhiệt năng |
| Phát sáng | Đèn sợi đốt nối nguồn xoay chiều phát sáng; đồng thời dây tóc rất nóng |
| Từ | Cuộn dây có dòng điện xoay chiều sinh từ trường; nam châm điện thích hợp có thể hút vật bằng sắt |
| Sinh lí | Dòng điện qua cơ thể tác động đến cơ, thần kinh, tim; có thể gây nguy hiểm đến tính mạng |
Dòng điện đổi chiều không làm các tác dụng này tự mất đi. Nam châm điện xoay chiều vẫn có thể hút sắt; không kết luận rằng đổi chiều dòng điện thì phải hút và đẩy đinh sắt luân phiên.
**Không thử tác dụng sinh lí bằng cách chạm vào điện.** Không chạm ổ cắm, dây trần, thiết bị hỏng hay thao tác điện khi tay ướt; không đến gần khu vực điện cao áp. Khi thấy dấu hiệu hỏng, dừng sử dụng và báo người lớn phụ trách. Các quan sát thí nghiệm chỉ dùng nguồn thấp áp theo hướng dẫn của giáo viên.
Máy sấy có cả bộ phận đốt nóng và động cơ
Dây đốt làm nóng không khí thể hiện tác dụng nhiệt. Động cơ làm quạt quay có hoạt động gắn với tác dụng từ. Điện năng chuyển thành nhiệt năng của luồng khí, cơ năng của quạt và một phần năng lượng truyền ra môi trường.
Vì vậy, cần chỉ rõ **bộ phận và hiện tượng** khi nêu tác dụng. Không gán cả thiết bị chỉ có duy nhất một tác dụng; cũng không chạm vào phần nóng hoặc mở vỏ máy đang hoạt động để kiểm chứng.
Bài luyện
Cuộn dây của nam châm điện thích hợp được cấp dòng điện xoay chiều và hút được đinh sắt. Hiện tượng trực tiếp chứng tỏ tác dụng nào?
Không có cơ thể sống trong tình huống này.
Không có dấu hiệu phát sáng được nêu.
Đúng: từ trường của nam châm điện hút đinh sắt.
Dấu hiệu hút sắt liên quan trực tiếp đến tác dụng từ.
Lời giải
Dòng điện qua cuộn dây sinh ra từ trường, làm nam châm điện hút đinh sắt. Đây là dấu hiệu của tác dụng từ. Chọn C.
Bài luyện
Đèn sợi đốt nối nguồn xoay chiều phù hợp có dây tóc nóng và phát sáng. Nhận xét nào đúng?
Đúng: hai hiện tượng thể hiện hai tác dụng cùng có.
Dòng đổi chiều vẫn có tác dụng nhiệt.
Dây tóc nóng đã là dấu hiệu tác dụng nhiệt.
Tác dụng nhiệt vẫn xảy ra với dòng xoay chiều.
Lời giải
Dây tóc nóng thể hiện tác dụng nhiệt, còn ánh sáng từ đèn thể hiện tác dụng phát sáng. Hai tác dụng có thể đồng thời xảy ra ở cùng một thiết bị. Chọn A.