Đọc đúng trục trước khi tính
Để khảo sát cùng một điện trở, thay đổi hiệu điện thế rồi đo dòng điện tương ứng. Giữ nhiệt độ ổn định; biểu diễn U trên trục ngang, I trên trục dọc. Điện trở tuân theo định luật Ohm cho đồ thị **đường thẳng qua gốc tọa độ**.
Chọn một điểm khác gốc trên đường biểu diễn, đọc U và I, rồi tính $R=U/I$. Tại gốc, U = I = 0 nên không dùng phép chia 0/0 để tìm R.
Với cùng U, đường nào cho I lớn hơn thì có R nhỏ hơn. Trên đồ thị I theo U, đường dốc hơn ứng với điện trở nhỏ hơn, không phải lớn hơn.
Kiểm tra tỉ số U/I
Bảng đo minh họa cho cùng một điện trở:
| U (V) | I (A) | U/I (Ω) |
|---|---|---|
| 2 | 0,1 | 20 |
| 4 | 0,2 | 20 |
| 6 | 0,3 | 20 |
Tỉ số U/I không đổi, bằng 20 Ω. Dữ liệu thật có thể lệch nhẹ do sai số; cần ghi số đo trung thực, không tự sửa các điểm cho nằm chính xác trên một đường.
Bài luyện
Một điểm trên đồ thị I theo U có U = 4 V, I = 0,2 A. Điện trở bằng bao nhiêu?
Không nhân U với I để tính R.
Đúng: 4 chia 0,2 bằng 20.
Đã đảo tỉ số U/I.
Cần kiểm lại chia số thập phân.
Lời giải
Từ điểm đã cho, $R=U/I=4/0{,}2=20\ \Omega$. Chọn B.
Bài luyện
Trên cùng đồ thị trục ngang U, trục dọc I, đường A và B đều thẳng qua gốc. Với cùng U khác 0, đường A cho I lớn hơn đường B. So sánh điện trở thế nào?
Cùng U, I lớn hơn thì U/I nhỏ hơn.
Dòng điện khác nhau với cùng U nên R không bằng nhau.
Có thể so sánh bằng R = U/I.
Đúng: mẫu số I lớn hơn với cùng U.
Lời giải
Điện trở bằng U/I. Giữ U như nhau, I của A lớn hơn nên R của A nhỏ hơn R của B. Chọn D.