Đưa thông tin di truyền cần thiết vào sinh vật nhận

**Công nghệ di truyền** sử dụng kĩ thuật tác động vào vật chất di truyền để tạo biến đổi hoặc sản phẩm phục vụ thực tiễn. Trong ví dụ chuyển gene, **gene đích** mang thông tin liên quan đặc điểm muốn tạo; **thể truyền** giúp đưa gene vào tế bào nhận.
Một mô hình dùng plasmid: gắn gene đích vào plasmid tạo DNA tái tổ hợp, chuyển vào tế bào nhận, chọn tế bào mang gene và phát triển thành sinh vật để đánh giá tính trạng. Plasmid là một loại thể truyền; không phải mọi phương pháp đều dùng plasmid hay chuyển gene từ loài khác.
Trong trồng trọt, ví dụ ngô Bt mang gene tạo protein có tác dụng với một số sâu hại, đu đủ chuyển gene kháng virus gây bệnh. Trong chăn nuôi, có thể tạo vật nuôi mang gene mới nhằm thay đổi tính trạng hoặc tạo protein có giá trị. Hiệu quả phụ thuộc gene, giống và điều kiện, không suy ra kháng mọi sâu bệnh.
Lai giống tổ hợp lại thông tin từ bố mẹ qua sinh sản; nuôi cấy mô đơn thuần chủ yếu nhân dòng đã có. Hai hoạt động này không tự là bằng chứng đã chuyển gene bằng kĩ thuật.
Gene và thể truyền không có cùng vai trò
Giả sử cần đưa gene tạo một protein vào tế bào cây. **Gene đích** cung cấp thông tin tạo protein; **plasmid** trong mô hình là phương tiện giúp chuyển gene.
Có plasmid nhưng không có gene đích phù hợp chưa tạo được tính trạng cần xét. Sau chuyển, vẫn phải xác nhận gene có mặt, được biểu hiện và đánh giá dòng cây; không chỉ thấy cây lớn nhanh rồi kết luận đã chuyển gene.
Bài luyện
Trong mô hình dùng plasmid đưa gene đích vào tế bào cây, phát biểu nào đúng?
Plasmid là DNA, không phải protein sản phẩm.
Đúng: hai thành phần có vai trò khác nhau.
Nhân dòng bằng nuôi cấy mô không tự chứng minh chuyển gene.
Đã đảo vai trò gene đích với thể truyền.
Lời giải
Gene đích mang thông tin liên quan tính trạng; plasmid giúp chuyển gene trong mô hình đang xét. Việc biểu hiện còn cần được đánh giá. Chọn B.
Bài luyện
Hoạt động nào trực tiếp minh họa tạo cây chuyển gene, khác nuôi cấy mô để nhân dòng có sẵn?
Chọn và gieo hạt chưa mô tả thao tác chuyển gene.
Giâm cành nhân vô tính, không tự thêm gene đích bằng kĩ thuật.
Đúng: có thao tác đưa gene đích vào tế bào nhận.
Đây là nhân dòng bằng nuôi cấy mô đơn thuần.
Lời giải
Điểm phân biệt là thao tác kĩ thuật đưa gene đích vào tế bào nhận rồi chọn dòng phù hợp. Nuôi cấy mô hoặc giâm cành đơn thuần không tự thực hiện bước đó. Chọn C.