btvn.vn
Tìm kiếm Đăng nhập

Các dạng tồn tại và chu trình carbon

Lưu trên thiết bị này
Khai thác tài nguyên từ vỏ Trái Đất · Chọn bài khác

Tuần hoàn nguyên tố không có nghĩa mọi nơi giữ nguyên lượng carbon

Sơ đồ carbon từ CO₂ qua quang hợp vào sinh vật, trở lại qua hô hấp, phân hủy; một phần tích trữ lâu dài rồi trở lại khí quyển khi đốt.
Mũi tên cho biết quá trình chuyển carbon; độ dày nét không biểu diễn lượng phát thải.
Carbon tồn tại ở dạng **đơn chất** như kim cương, than chì; **hợp chất vô cơ** như CO₂, CaCO₃; **hợp chất hữu cơ** như methane, glucose, protein. Than mỏ chứa nhiều carbon nhưng không phải mọi mẫu than là đơn chất C tinh khiết. Trong **chu trình carbon**, nguyên tố carbon được trao đổi giữa khí quyển, sinh vật, đất, nước và các kho dự trữ địa chất. Thực vật dùng CO₂ khi quang hợp để tạo chất hữu cơ. Qua thức ăn, carbon đi từ thực vật sang các sinh vật khác. Hô hấp, phân hủy và đốt cháy đưa một phần carbon trở lại môi trường dưới dạng CO₂; trong điều kiện thiếu oxygen, phân hủy còn có thể tạo methane. Một phần carbon được lưu giữ lâu dài trong trầm tích, đá carbonate hoặc nhiên liệu hóa thạch. Đại dương trao đổi CO₂ với khí quyển. Các quá trình có tốc độ khác nhau; không phải xác sinh vật nào cũng nhanh chóng thành than, dầu. Đốt nhiều nhiên liệu hóa thạch đưa carbon từ kho tích trữ lâu dài vào khí quyển nhanh. Nếu lượng thêm vào lớn hơn lượng được hấp thụ, CO₂ trong khí quyển tăng dù carbon vẫn có chu trình. Chu trình này nói về **vật chất**; không có nghĩa năng lượng cũng quay vòng kín mà không hao tán.

Hai đường trở về khí quyển

Carbon trong thức ăn có thể trở thành CO₂ qua hô hấp. Carbon tích trữ trong than cũng trở thành CO₂ khi than cháy. Cả hai đều chuyển carbon vào khí quyển, nhưng có nguồn dự trữ và thang thời gian khác nhau. Vì vậy, chỉ nói “CO₂ là khí tự nhiên” chưa đủ để kết luận việc đốt thêm than không làm thay đổi lượng CO₂. Cần xét lượng vào, lượng ra và tốc độ trao đổi.

Bài luyện

Chất nào chứa carbon nhưng thuộc hợp chất vô cơ trong bài học?
Chọn một đáp án

Bài luyện

Quá trình nào trực tiếp đưa carbon từ CO₂ khí quyển vào chất hữu cơ của cây?
Chọn một đáp án