Liên kết đôi tạo nên phản ứng khác alkane
**Alkene** là hydrocarbon mạch hở có một liên kết đôi C=C trong phân tử. Công thức chung là $C_nH_{2n}$, $n\ge2$. Không chỉ dựa vào công thức phân tử để bỏ qua điều kiện mạch hở và liên kết đôi.
**Ethylene** có công thức C₂H₄, cấu tạo CH₂=CH₂. Ở điều kiện thường, đây là chất khí không màu, ít tan trong nước. Cháy hoàn toàn khi đốt trong oxygen:
$$C_2H_4+3O_2\to2CO_2+2H_2O.$$
Ethylene còn có **phản ứng cộng bromine**. Liên kết đôi chuyển thành liên kết đơn, mỗi C nhận thêm một Br:
$$CH_2=CH_2+Br_2\to CH_2Br-CH_2Br.$$
Nước bromine nhạt màu rồi có thể mất màu khi bromine bị tiêu thụ đủ. Đây là dấu hiệu phản ứng, không phải bromine chỉ bị hòa loãng. Khi phân biệt ethylene với methane bằng phép thử này, xét điều kiện thường và không chiếu sáng gây phản ứng khác. Không tự pha, ngửi hay làm thí nghiệm với bromine; chỉ quan sát theo tổ chức của giáo viên.
Tính bromine theo tỉ lệ cộng 1 : 1
Cho 0,10 mol ethylene phản ứng vừa đủ với Br₂. Phương trình có tỉ lệ C₂H₄ : Br₂ = 1 : 1 nên cần 0,10 mol Br₂, không phải 0,20 mol.
Mỗi phân tử Br₂ có hai Br. Cả hai Br cùng tham gia vào một phân tử sản phẩm C₂H₄Br₂; số H của ethylene vẫn được giữ nguyên. Đây là phản ứng cộng, không phải thay H bằng Br.
Bài luyện
Mô tả nào đúng về alkene trong bài học?
Đây là đặc điểm của alkane.
Đúng: đủ điều kiện hydrocarbon, mạch hở và một liên kết đôi C=C.
Alkene phải là hydrocarbon, chỉ chứa C và H.
Không thỏa điều kiện mạch hở và liên kết đôi của alkene.
Lời giải
Khái niệm alkene đang học gồm ba ý: hydrocarbon, mạch hở, có một liên kết đôi giữa hai C. Không chỉ xét có một liên kết đôi bất kì. Chọn B.
Bài luyện
Ethylene phản ứng với bromine theo phương trình nào?
Sản phẩm làm mất Br và tăng H, không bảo toàn nguyên tố.
Không phải phản ứng cộng bromine đang xét.
Đúng: liên kết đôi thành đơn; hai Br được cộng vào hai C.
Số Br hai vế không bằng nhau.
Lời giải
Một phân tử Br₂ cộng vào một phân tử CH₂=CH₂, tạo CH₂Br–CH₂Br. Số C, H giữ nguyên; có thêm hai Br và liên kết C–C trở thành liên kết đơn. Chọn C.