Nhiều phân tử nhỏ nối thành một mạch dài
Ở điều kiện nhiệt độ, áp suất và xúc tác thích hợp, nhiều phân tử ethylene nối tiếp nhau thành phân tử lớn. Liên kết đôi C=C chuyển thành liên kết đơn để tạo các liên kết nối mạch. Đó là **phản ứng trùng hợp**:
$$nCH_2=CH_2\to\left(-CH_2-CH_2-\right)_n.$$
Sản phẩm là **polyethylene (PE)**. Nhóm –CH₂–CH₂– lặp lại trong mạch được gọi là mắt xích; n cho biết số mắt xích trong cách biểu diễn này. Hai gạch ở hai đầu biểu thị liên kết nối tiếp mạch, không phải thêm nguyên tử H.
PE là chất rắn, không tan trong nước, dùng làm màng, túi, chai và nhiều đồ nhựa. PE khó phân hủy sinh học nên cần hạn chế đồ dùng một lần, thu gom và xử lí đúng cách. Không suy rằng mọi đồ nhựa đều là PE hoặc mọi sản phẩm PE đều dùng được ở mọi nhiệt độ.
Ethylene còn là nguyên liệu tổng hợp ethylic alcohol và có vai trò thúc đẩy chín ở một số loại quả. Đây là ứng dụng của chất trong điều kiện phù hợp, không phải lời khuyên tự dùng khí để xử lí thực phẩm.
Đếm nguyên tử trong ba mắt xích
Một đoạn mạch gồm ba mắt xích –CH₂–CH₂– có 6 C và 12 H thuộc các mắt xích đó. Mỗi mắt xích giữ thành phần C₂H₄ từ một phân tử ethylene.
Sơ đồ trùng hợp trong bài không tạo thêm nước hay CO₂. Đó là điểm khác với phản ứng cháy ethylene. Khi đếm đoạn mạch, không tự thêm nguyên tử ở đầu mạch vì đề chưa cho các nhóm đầu mạch.
Bài luyện
Mắt xích của polyethylene tạo từ ethylene là nhóm nào?
Đúng: liên kết C=C đã chuyển thành đơn khi nối mạch.
Không giữ nguyên liên kết đôi trong mắt xích PE.
Ethylene và PE đang xét không chứa O.
Nhóm này chứa O, không phải mắt xích PE.
Lời giải
Ethylene CH₂=CH₂ trùng hợp tạo mạch gồm các nhóm –CH₂–CH₂– nối tiếp nhau. Liên kết đôi chuyển thành đơn; không đưa thêm O vào sản phẩm. Chọn A.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về nhựa PE?
PE khó phân hủy sinh học, không được bỏ ngoài tự nhiên.
PE là sản phẩm trùng hợp, không phải ethylene ban đầu.
Có nhiều loại chất dẻo khác PE.
Đúng: có ứng dụng nhưng vẫn phải giảm rác và xử lí phù hợp.
Lời giải
PE được dùng làm màng, túi và nhiều loại vật chứa. Vì khó phân hủy sinh học, sản phẩm cần được sử dụng hợp lí, thu gom, xử lí đúng cách; không đồng nhất mọi loại nhựa với PE. Chọn D.