Tìm gốc acid ở hàng và kim loại ở cột
Muối có thể tan tốt, ít tan hoặc không tan trong nước theo phân loại SGK. Bảng rút gọn:
| Gốc acid | Na (I) | Ca (II) | Ba (II) |
|---|---|---|---|
| Chloride | t | t | t |
| Nitrate | t | t | t |
| Sulfate | t | i | k |
| Carbonate | t | k | k |
**t: tan; i: ít tan; k: không tan**. Trong bảng đầy đủ, dấu “–” còn chỉ chất không tồn tại hoặc bị nước phân hủy, không được tự đọc như k. “Không tan” là cách phân loại chất có độ tan rất nhỏ, không khẳng định tuyệt đối không có chút chất nào hòa tan.
Tra $\mathrm{CaSO_4}$: hàng sulfate, cột Ca (II), được i. Tra $\mathrm{BaSO_4}$: cùng hàng, cột Ba (II), được k. Các muối cùng gốc acid chưa chắc có cùng tính tan.
Cùng carbonate, kết quả khác nhau
$\mathrm{Na_2CO_3}$ ở hàng carbonate, cột Na (I), được t: tan. $\mathrm{CaCO_3}$ ở cùng hàng, cột Ca (II), được k: không tan.
Tương tự, không thấy cả hai chất đều là muối rồi kết luận đều hòa tan như muối ăn. Với một phản ứng tạo chất rắn mới, tra tính tan giúp xác định sản phẩm đó có thể là kết tủa.
Bảng tính tan cho phân loại trong điều kiện của bảng; không cho trực tiếp số gam hòa tan tối đa nếu chưa có dữ kiện độ tan và nhiệt độ.
Bài luyện
Theo bảng, $\mathrm{CaSO_4}$ thuộc nhóm nào?
Phải tra cation cụ thể; không khái quát mọi sulfate.
Ô này ghi i, không phải dấu –.
Cần đọc hàng sulfate, không lấy kết quả hàng carbonate.
Đúng: hàng sulfate, cột Ca (II) ghi i.
Lời giải
$\mathrm{CaSO_4}$ gồm calcium và gốc sulfate. Ô giao hàng sulfate với cột Ca (II) ghi i, nghĩa là ít tan. Đáp án D.
Bài luyện
Theo bảng, cặp nhận xét nào đúng?
Đúng: cùng hàng carbonate nhưng hai cột khác kí hiệu.
Cột Ca ghi k, không phải t.
Đã đảo hai kết quả.
Hai ô ghi t và k, không ghi dấu –.
Lời giải
Hàng carbonate cho cột Na (I) là t, nên $\mathrm{Na_2CO_3}$ tan; cột Ca (II) là k, nên $\mathrm{CaCO_3}$ không tan. Cùng gốc acid không đảm bảo cùng tính tan. Đáp án A.
Bài luyện
Muốn tra $\mathrm{BaSO_4}$ trong bảng đã cho, chọn ô nào?
Không đúng kim loại và gốc acid.
Đúng: barium kết hợp gốc sulfate.
Gốc của chất là sulfate, không phải nitrate.
Calcium khác barium.
Lời giải
$\mathrm{BaSO_4}$ chứa barium và sulfate. Chọn hàng sulfate, cột Ba (II), gặp kí hiệu k: không tan. Đáp án B.