Ưu thế về vai trò, đặc trưng để nhận biết
**Loài ưu thế** có số cá thể nhiều hoặc hoạt động nổi bật, giữ vai trò quan trọng trong quần xã. Trong ruộng lúa, lúa là ví dụ loài ưu thế. Ưu thế không có nghĩa quần xã chỉ có loài đó.
**Loài đặc trưng** giúp nhận biết nét riêng của quần xã; có thể là loài chỉ có ở quần xã đang xét hoặc gắn rõ với kiểu quần xã đó. Ví dụ trong bài học: voọc Cát Bà gắn với quần xã ở Cát Bà, đước đặc trưng cho rừng ngập mặn. Không hiểu rằng mọi loài đặc trưng đều chỉ xuất hiện tại đúng một địa điểm trên thế giới.
Hai tên gọi nhấn mạnh hai mặt khác nhau. Một loài có thể vừa giữ vai trò quan trọng vừa giúp nhận biết quần xã, nhưng không bắt buộc mọi loài ưu thế đều là loài đặc trưng.
Bài luyện
Lúa là loài ưu thế trong ruộng lúa. Điều đó có nghĩa gì?
Quần xã còn nhiều loài khác.
Đúng: ưu thế không có nghĩa duy nhất.
Đây không phải ý nghĩa loài ưu thế.
Một cá thể không phải quần xã.
Lời giải
Loài ưu thế có số lượng hoặc hoạt động nổi bật, vai trò quan trọng. Lúa trong ruộng lúa không loại bỏ sự hiện diện của các loài khác. Đáp án B.
Bài luyện
Trong các ví dụ của bài, đước gắn đặc trưng với kiểu quần xã nào?
Không phù hợp ví dụ đước trong bài.
Đước không phải ví dụ cây sa mạc.
Không phải khu vực đặc trưng của đước đang xét.
Đúng: đước là ví dụ tiêu biểu của rừng ngập mặn.
Lời giải
Ví dụ đước giúp nhận biết quần xã rừng ngập mặn. Đây là quan hệ loài với kiểu nơi sống, không có nghĩa chỉ có một khu rừng chứa đước. Đáp án D.
Giữ nơi sống và giảm tác động gây suy giảm
Bảo vệ đa dạng sinh học cần phối hợp nhiều biện pháp: giữ nơi sống, phục hồi nơi sống bị suy thoái, ngăn săn bắt và mua bán trái phép, phòng cháy rừng, xây dựng và quản lí khu bảo tồn, tuyên truyền bảo vệ sinh vật.
Mỗi biện pháp có mục đích cụ thể. Giữ rừng bảo vệ nhiều quần thể và quan hệ giữa chúng; giảm săn bắt quá mức giúp loài không bị suy giảm nhanh. Phục hồi rừng ngập mặn cần chọn địa điểm, loài cây và cách làm phù hợp, không trồng tùy tiện vào mọi bãi ven biển.
Giải thích tác dụng của việc bảo vệ rừng
Thông điệp “giữ rừng để giữ sinh vật” có căn cứ: rừng cung cấp nơi sống, thức ăn và điều kiện cho nhiều loài; các loài còn có quan hệ với nhau.
Tuyên truyền giúp nâng nhận thức, nhưng cần đi cùng hành động bảo vệ và quản lí phù hợp. Không thể chỉ treo khẩu hiệu mà tiếp tục phá nơi sống hoặc khai thác quá mức.
Bài luyện
Biện pháp nào tác động trực tiếp đến việc giữ nơi sống của nhiều loài trong quần xã rừng?
Đúng: giữ không gian và điều kiện sống của nhiều loài.
Đếm không thay việc bảo vệ.
Không tự bắt động vật và không thay được nơi sống.
Một loài không bảo đảm đa dạng tăng.
Lời giải
Giữ rừng bảo vệ nơi sống của nhiều quần thể và những quan hệ trong quần xã. Thu gom động vật hoặc thay toàn bộ cây bằng một loài không phải cách bảo vệ phù hợp. Đáp án A.
Bài luyện
Vai trò phù hợp của tuyên truyền bảo vệ đa dạng sinh học là gì?
Tuyên truyền cần đi cùng hành động.
Không bảo đảm loại mọi nguy cơ.
Đúng: nâng nhận thức để hỗ trợ hành động.
Khẩu hiệu không thay hành vi thực tế.
Lời giải
Tuyên truyền góp phần giúp cộng đồng hiểu và tham gia bảo vệ, nhưng không thay giữ nơi sống, quản lí khai thác và các biện pháp khác. Đáp án C.