Nước ngọt: xét dạng nơi sống và dòng chảy
Khu sinh học nước ngọt gồm **nhóm nước đứng** như ao, hồ và **nhóm nước chảy** như sông, suối. Cách gọi nhấn mạnh đặc điểm dòng chảy; không có nghĩa nước trong hồ tuyệt đối không chuyển động.
Sinh vật thích nghi với những điều kiện của nơi sống, chẳng hạn dòng chảy, ánh sáng, oxygen hòa tan và nguồn thức ăn. Không dùng độ sâu hoặc số cá thể của một loài làm tiêu chí duy nhất để gọi nơi đó là nước ngọt hay biển.
Bài luyện
Ví dụ nào thuộc nhóm nước ngọt chảy?
Biển khơi thuộc môi trường biển.
Hồ là ví dụ nhóm nước đứng.
Đúng: suối là ví dụ nước ngọt chảy.
Không phải môi trường nước.
Lời giải
Sông và suối là ví dụ nhóm nước ngọt chảy; ao, hồ thuộc nhóm nước đứng. Cần xác định đúng môi trường đang xét. Đáp án C.
Biển: điều kiện thay đổi theo vị trí
Trong biển, điều kiện khác nhau giữa vùng ven bờ và vùng khơi, đồng thời thay đổi theo độ sâu. **Ánh sáng giảm khi xuống sâu**, nên sinh vật quang hợp chủ yếu ở vùng nhận đủ ánh sáng.
Có sinh vật trôi nổi theo nước, sinh vật bơi chủ động và sinh vật sống gắn với đáy. Đây là những cách sống khác nhau, không phải ba lớp cố định mà mọi sinh vật đều nằm đúng một độ sâu. Đáy biển có cả vùng nông và vùng sâu.
Điều kiện cho tảo quang hợp
Hai vị trí minh họa: A ở lớp nước có đủ ánh sáng; B ở vùng sâu không có ánh sáng Mặt Trời. Nếu xét riêng điều kiện ánh sáng, A phù hợp với tảo quang hợp hơn B.
Cần nói rõ **đang xét yếu tố ánh sáng**. Còn nhiều điều kiện khác ảnh hưởng đến sinh vật; không kết luận nơi nào cũng có cùng loài hoặc cùng số cá thể.
Bài luyện
Vì sao sinh vật quang hợp ở biển thường tập trung tại vùng nhận đủ ánh sáng?
Đúng: ánh sáng là điều kiện của quang hợp.
Nhiều sinh vật biển không quang hợp.
Ánh sáng thường giảm khi xuống sâu.
Vẫn có sinh vật không phụ thuộc trực tiếp vào quang hợp tại đó.
Lời giải
Tảo và các sinh vật quang hợp cần ánh sáng để tạo chất hữu cơ. Điều này không có nghĩa vùng thiếu sáng không có sự sống hoặc mọi sinh vật biển đều quang hợp. Đáp án A.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về sinh vật sống gắn với đáy biển?
Đáy có cả vùng nông và sâu.
Ven bờ cũng có đáy và sinh vật đáy.
Không chia mọi sinh vật thành lớp sâu cố định.
Đúng: cách sống gắn với đáy không quy định duy nhất một độ sâu.
Lời giải
Đáy biển trải từ vùng nông đến vùng sâu. Cần phân biệt cách sống của sinh vật với vị trí độ sâu, không biến sơ đồ minh họa thành quy luật phân lớp tuyệt đối. Đáp án D.