Dòng điện là dòng các điện tích chuyển dời có hướng
Đèn pin hoạt động khi có dòng điện qua đèn. **Dòng điện là dòng các điện tích chuyển dời có hướng.** Không phải cứ có điện tích hoặc các hạt chuyển động bất kì là có dòng điện.
Trong kim loại có những electron có thể chuyển động tự do. Khi có dòng điện trong dây kim loại, các electron tự do chuyển dời có hướng. Các nguyên tử của dây không cùng chạy từ pin đến đèn.
Vật nhiễm điện và vật đang có dòng điện là hai ý khác nhau: đũa nhựa đã cọ xát mang điện tích, nhưng riêng điều đó chưa tạo nên dòng điện duy trì trong một mạch đèn.
Nguồn điện cung cấp năng lượng
**Nguồn điện có khả năng cung cấp năng lượng điện** để các dụng cụ điện hoạt động. Pin và acquy là những nguồn thường gặp; mỗi nguồn này có cực dương (+) và cực âm (−). Cần đọc dấu ghi trên nguồn, không suy đoán chỉ từ màu vỏ.
Trong bộ thí nghiệm dùng pin, nối đúng hai cực với các bộ phận theo sơ đồ và tạo đường dẫn kín thì có thể có dòng điện. Pin cạn, đèn hỏng hoặc mối nối không tốt vẫn có thể làm đèn không sáng; không chỉ nhìn đường dây khép kín rồi kết luận đèn chắc chắn sáng.
Bài học dùng bộ pin do giáo viên chuẩn bị. Không lấy điện từ ổ cắm để thử, không nối trực tiếp hai cực pin bằng dây dẫn vì có thể gây nóng và hỏng nguồn.
Bài luyện
Mô tả nào nêu đúng khái niệm dòng điện?
Chuyển động ngẫu nhiên không đáp ứng điều kiện chuyển dời có hướng.
Đúng: dấu hiệu cần nêu là điện tích chuyển dời có hướng.
Mang điện tích đứng yên chưa phải có dòng điện.
Dòng điện trong kim loại liên quan đến electron tự do, không phải nguyên tử chạy khỏi dây.
Lời giải
Dòng điện là dòng các điện tích chuyển dời có hướng. Một vật mang điện tích hoặc có các hạt chuyển động ngẫu nhiên chưa đủ đáp ứng khái niệm này. Đáp án B.
Bài luyện
Trong dây kim loại có dòng điện, những hạt nào chuyển dời có hướng theo mô hình đã học?
Không giải thích dòng điện kim loại bằng proton rời hạt nhân.
Các nguyên tử không chạy dọc dây như mô tả này.
Đúng: electron tự do chuyển dời có hướng.
Vỏ nhựa không phải phần kim loại đang xét.
Lời giải
Kim loại có các electron tự do. Khi có dòng điện, chúng chuyển dời có hướng. Không coi dòng điện là sự di chuyển dọc dây của nguyên tử hay proton trong hạt nhân. Đáp án C.
Bài luyện
Vai trò của pin trong mạch đèn học tập là gì?
Đúng: pin là nguồn điện của mạch này.
Pin không chỉ là bộ phận giữ dây.
Dây kim loại đã có electron tự do; pin không tạo mới mọi electron.
Hoạt động còn phụ thuộc mạch và tình trạng thiết bị.
Lời giải
Pin là nguồn điện, có khả năng cung cấp năng lượng điện. Muốn đèn hoạt động vẫn phải mắc mạch phù hợp và dùng các bộ phận còn tốt. Đáp án A.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về pin có kí hiệu (+) và (−) dùng trong thí nghiệm?
Các dấu chỉ cực của nguồn, không chỉ màu vỏ.
Nguồn pin đang xét có hai cực.
Nối trực tiếp hai cực có thể gây nóng, hỏng nguồn; không làm phép thử này.
Đúng: dấu cực giúp mắc nguồn đúng theo sơ đồ.
Lời giải
Dấu (+) chỉ cực dương, dấu (−) chỉ cực âm. Đọc dấu và mắc theo sơ đồ bộ thí nghiệm; không thử nguồn bằng cách nối tắt hai cực. Đáp án D.