Các nhóm chất nối với nhau bằng phản ứng
Hình hệ thống một số cách tạo muối. Mỗi mũi tên là một **phản ứng phù hợp**, không phải mọi chất trong hai nhóm đều tự phản ứng với nhau.
Acid có thể tạo muối khi phản ứng với base, oxide base, một số kim loại hoặc muối phù hợp. Oxide acid có thể tạo muối với dung dịch base. Hai dung dịch muối cũng có thể tạo muối mới khi thỏa điều kiện sản phẩm.
Chọn cặp chất dựa vào tính chất và điều kiện đã học; viết đúng công thức, rồi cân bằng. Những muối không tan có thể được tạo bằng phản ứng trao đổi trong dung dịch, sau đó tách ra dưới hướng dẫn.
Chọn nguyên liệu cho muối chloride
Có thể tạo KCl bằng acid với base:
$$\mathrm{HCl+KOH\longrightarrow KCl+H_2O}.$$
Có thể tạo $\mathrm{MgCl_2}$ bằng acid với oxide base:
$$\mathrm{MgO+2HCl\longrightarrow MgCl_2+H_2O}.$$
Muốn có kết tủa AgCl, dùng hai dung dịch NaCl và $\mathrm{AgNO_3}$; dữ kiện tính tan cho AgCl không tan:
$$\mathrm{NaCl+AgNO_3\longrightarrow AgCl+NaNO_3}.$$
Với muối ăn đã có trong nước biển, làm nước bay hơi để thu muối là **tách chất**, không phải phản ứng hóa học tạo NaCl mới. Hóa chất thí nghiệm không dùng làm muối ăn.
Bài luyện
Cặp nào tạo KCl và nước trong phản ứng trung hòa?
Cặp này tạo muối magnesium, không phải potassium chloride.
Đúng: potassium hydroxide với hydrochloric acid.
Cặp này tạo NaCl.
Không phải phản ứng trung hòa tạo nước trong ví dụ.
Lời giải
$\mathrm{KOH+HCl\longrightarrow KCl+H_2O}$. KOH cung cấp potassium, HCl cung cấp gốc chloride; base và acid tạo muối, nước. Đáp án B.
Bài luyện
$\mathrm{MgO+2HCl\longrightarrow MgCl_2+H_2O}$ thuộc cách tạo muối nào?
MgO là oxide base, HCl là acid.
Các chất đầu không phải muối và kim loại.
Đúng: hydrochloric acid tác dụng magnesium oxide.
Không có hai muối ở phía chất đầu.
Lời giải
MgO là oxide base, HCl là acid. Phản ứng tạo magnesium chloride và nước, minh họa cách điều chế muối bằng acid với oxide base. Đáp án C.
Bài luyện
Làm nước biển bay hơi để thu muối ăn được xếp thế nào?
Đúng: nước rời đi, muối có sẵn được thu lại.
Tinh thể có thể là chất đã có sẵn, không tự chứng minh chất mới.
Quá trình đang tách muối đã hòa tan, không phải thêm chất tan.
Chuyển từ hòa tan sang tinh thể không tự là phản ứng trao đổi.
Lời giải
Nước biển đã có muối hòa tan. Nước bay hơi giúp thu muối có sẵn, nên đây là tách chất bằng biến đổi vật lí, khác với phản ứng hóa học điều chế một muối mới. Đáp án A.
Bài luyện
Theo $\mathrm{NaCl+AgNO_3\longrightarrow AgCl+NaNO_3}$, biết AgCl không tan. Chất có thể tách dưới dạng kết tủa là gì?
Đây là chất tan ban đầu.
Đây là sản phẩm tan.
Đây là chất tan ban đầu.
Đúng: sản phẩm không tan.
Lời giải
AgCl là muối không tan mới tạo thành, tách ra thành kết tủa. Sodium nitrate ở trong dung dịch; NaCl và silver nitrate là các chất đầu. Đáp án D.