Bổ sung nguyên tố khoáng cây cần
Cây cần nguyên tố khoáng để cấu tạo tế bào và duy trì hoạt động sống. Sau thời gian trồng trọt, đất có thể không cung cấp đủ; phân bón bổ sung các nguyên tố dinh dưỡng ở dạng cây có thể sử dụng.
- **Nitrogen (N)** cần cho sinh trưởng, phát triển thân, rễ, lá và các quá trình trao đổi chất.
- **Phosphorus (P)** cần cho phát triển rễ, ra hoa, đậu quả.
- **Potassium (K)** tham gia chuyển hóa các chất, giúp cây phát triển và tăng khả năng chống chịu.
N, P, K là các nguyên tố đa lượng chính được nhấn mạnh trong bài. Cây còn cần nguyên tố trung lượng như Ca, Mg và vi lượng như Zn, Fe, Cu, Mn. “Vi lượng” nghĩa là cần ít, **không có nghĩa không cần**.
Nhu cầu khác nhau theo loài và giai đoạn phát triển. Phân bón cung cấp dinh dưỡng khoáng, không thay thế ánh sáng, nước hoặc quá trình quang hợp.
Nhìn thành phần để xác định nhóm phân
**Phân đạm** cung cấp N. Ví dụ thành phần thường gặp là $\mathrm{NH_4NO_3}$, $\mathrm{NaNO_3}$, $\mathrm{Ca(NO_3)_2}$ hoặc urea $\mathrm{(NH_2)_2CO}$.
**Phân lân** cung cấp P. Các ví dụ gồm calcium phosphate $\mathrm{Ca_3(PO_4)_2}$ và calcium dihydrogenphosphate $\mathrm{Ca(H_2PO_4)_2}$. Dạng phosphate, tính tan và độ chua đất ảnh hưởng khả năng cây sử dụng; không phải mọi loại phân lân phù hợp như nhau với mọi đất.
**Phân kali** cung cấp K, thường có KCl hoặc $\mathrm{K_2SO_4}$. **Phân NPK** cung cấp cả N, P, K và có thể kèm nguyên tố khác; NPK không phải công thức hóa học của một chất đơn nhất.
Tên nhóm chỉ nguyên tố dinh dưỡng chính được cung cấp. Các hợp chất phân bón khác với việc cho cây trực tiếp sử dụng khí nitrogen $\mathrm{N_2}$ trong không khí.
Bài luyện
$\mathrm{NH_4NO_3}$ được dùng làm phân đạm. Nguyên tố dinh dưỡng chính được nhấn mạnh là gì?
Công thức không có P; phân đạm không phải phân lân.
Đúng: phân đạm cung cấp N.
Công thức không có K.
Công thức không có Ca.
Lời giải
Phân đạm cung cấp nitrogen. $\mathrm{NH_4NO_3}$ có nitrogen trong cả ammonium và nitrate, không có P, K hay Ca trong công thức. Đáp án B.
Bài luyện
Cặp thành phần nào là các ví dụ của phân kali trong bài?
Đây là các ví dụ phân đạm.
Đây là các ví dụ chứa phosphorus.
Đúng: cả hai cung cấp potassium.
Hai công thức không có K.
Lời giải
KCl và $\mathrm{K_2SO_4}$ đều chứa potassium (K), là các thành phần thường gặp của phân kali. Nitrate/ammonium nêu ở phương án A là ví dụ phân đạm; phosphate ở B chứa P. Đáp án C.
Bài luyện
Cách hiểu nào đúng về phân NPK?
Đúng: ba nhóm dinh dưỡng được thể hiện trong tên.
NPK là tên nhóm phân, không phải công thức một phân tử.
Tên thể hiện cả ba nguyên tố.
NPK có thể kèm nguyên tố trung lượng, vi lượng.
Lời giải
Phân NPK cung cấp cả N, P, K; có thể còn chứa các nguyên tố dinh dưỡng khác. Không coi NPK là công thức của một phân tử chỉ có ba nguyên tử. Đáp án A.
Bài luyện
Vì cây cần rất ít nguyên tố vi lượng, nhận xét nào phù hợp?
Thiếu nguyên tố cần thiết vẫn ảnh hưởng cây.
Lượng cần ít không cho phép bón quá mức.
Các nguyên tố có vai trò khác nhau, không thay thế hoàn toàn.
Đúng: nhu cầu nhỏ nhưng cần thiết.
Lời giải
Nguyên tố vi lượng có vai trò trong sinh trưởng và trao đổi chất dù cây chỉ cần ít. Vì vậy cần lượng phù hợp, không bỏ hoàn toàn hoặc bón quá nhiều, cũng không dùng thay toàn bộ N, P, K. Đáp án D.