Hiện tượng nào gợi ý có chất mới?
Có thể nhận ra phản ứng qua sự xuất hiện chất khí, chất kết tủa, sự đổi màu, tỏa nhiệt hoặc phát sáng. **Kết tủa** là chất rắn không tan tạo thành và tách ra khỏi dung dịch trong tình huống phản ứng.
Những hiện tượng này là dấu hiệu cần xét cùng quá trình. Nước sôi cũng có bọt nhưng nước chỉ chuyển thành hơi; khí thoát khỏi đồ uống có gas không nhất thiết là khí mới được tạo thành. Tiêu chí của phản ứng vẫn là **có chất mới**.
Không phải phản ứng nào cũng có hiện tượng rõ bằng mắt. Không nếm hoặc chạm trực tiếp hóa chất để kiểm tra; quan sát theo hướng dẫn và kết hợp thông tin về các chất.
Đọc các quan sát được cung cấp
Trong thí nghiệm do giáo viên hướng dẫn, kẽm tác dụng với hydrochloric acid loãng xuất hiện bọt khí hydrogen; đó là khí mới do phản ứng tạo thành.
Khi trộn hai dung dịch phù hợp và tạo ra chất kết tủa, sự xuất hiện chất rắn mới cũng là dấu hiệu phản ứng. Cần phân biệt với việc bỏ sẵn một chất rắn không tan vào nước: chất rắn còn lại chưa chứng minh có chất mới.
Chỉ phân tích các quan sát đã cho; không tự tìm hoặc trộn hóa chất để thử ở nhà.
Bài luyện
Theo dữ kiện thí nghiệm, kẽm tác dụng với acid loãng tạo khí hydrogen chưa có trong các chất đầu. Kết luận nào đúng?
Trạng thái khí không phải tiêu chí loại trừ phản ứng.
Đúng: hydrogen là sản phẩm mới theo dữ kiện.
Chất rắn vẫn có thể tham gia phản ứng.
Có chất còn lại không phủ nhận phản ứng đã xảy ra.
Lời giải
Dữ kiện xác định khí hydrogen mới được tạo thành, nên có phản ứng hóa học. Kẽm là chất rắn và có thể còn dư không làm thay đổi kết luận về phần đã phản ứng. Đáp án B.
Bài luyện
Vì sao không kết luận cứ có bọt khí là có phản ứng hóa học?
Đúng: bọt có thể do chuyển thể, cần xét nguồn gốc khí.
Có phản ứng tạo thành khí mới.
Khí có thể là sản phẩm phản ứng.
Đổi màu không phải dấu hiệu duy nhất.
Lời giải
Bọt khi nước sôi là hơi nước, nên có bọt mà không tạo chất mới. Trong phản ứng khác, bọt có thể là khí mới được tạo thành. Cần xét quá trình và nguồn gốc khí, không chỉ nhìn thấy bọt. Đáp án A.
Bài luyện
Hai dung dịch ban đầu không có chất rắn. Sau khi trộn theo hướng dẫn, một chất rắn không tan mới tạo thành. Hiện tượng này được gọi là gì?
Đề đã nêu chất rắn mới tạo thành.
Không có dữ kiện dung môi biến mất.
Đúng: chất rắn không tan mới tách ra là kết tủa.
Đề cho biết sự tạo thành một chất mới.
Lời giải
Chất rắn không tan mới tạo thành và tách khỏi dung dịch được gọi là kết tủa. Trong tình huống đã nêu, đây là dấu hiệu của sự tạo chất mới, không phải một chất rắn có sẵn chỉ đổi kích thước. Đáp án C.