Nhiệt đi ra hay đi vào phản ứng?

**Phản ứng tỏa nhiệt** giải phóng năng lượng dưới dạng nhiệt ra môi trường. Đốt cháy cồn, gas, than là những ví dụ: nhiệt được dùng để đun nấu, sưởi ấm hoặc phục vụ sản xuất.
**Phản ứng thu nhiệt** nhận năng lượng dưới dạng nhiệt từ môi trường. Chẳng hạn, nung calcium carbonate để tạo vôi sống và carbon dioxide cần được cung cấp nhiệt cho phản ứng.
Phản ứng tỏa nhiệt vẫn có thể cần mồi lửa để bắt đầu. Không phân loại chỉ theo việc “có đun lúc đầu”: cần xét chiều trao đổi nhiệt trong quá trình phản ứng.
Bài luyện
Cồn cháy giải phóng nhiệt làm môi trường xung quanh nóng lên. Phản ứng này thuộc loại nào?
Tiêu hao chất phản ứng không quyết định chiều trao đổi nhiệt.
Hiện tượng nóng lên cho biết có trao đổi nhiệt.
Mồi lửa ban đầu không làm phản ứng tỏa nhiệt thành thu nhiệt.
Đúng: phân loại theo chiều năng lượng đi ra.
Lời giải
Phản ứng cồn cháy giải phóng nhiệt ra môi trường, nên là phản ứng tỏa nhiệt. Việc châm lửa lúc đầu để phản ứng bắt đầu không thay đổi chiều trao đổi nhiệt của phản ứng cháy. Đáp án D.
Bài luyện
Trong phản ứng nung calcium carbonate tạo vôi sống và carbon dioxide, cần cung cấp nhiệt để phản ứng xảy ra. Nhận xét nào phù hợp?
Tạo khí không quyết định phản ứng tỏa hay thu nhiệt.
Đúng: đây là ví dụ phản ứng thu nhiệt.
Vôi sống và carbon dioxide là các chất mới.
Trạng thái rắn không quyết định chiều trao đổi nhiệt.
Lời giải
Phản ứng nung calcium carbonate tạo các chất mới và nhận năng lượng dưới dạng nhiệt, nên là phản ứng thu nhiệt. Không dựa vào trạng thái của chất hoặc việc tạo khí để phân loại tỏa, thu nhiệt. Đáp án B.
Sử dụng nhiệt và chú ý môi trường
Nhiệt từ phản ứng đốt nhiên liệu được dùng trong sinh hoạt, vận hành động cơ và nhiều quá trình sản xuất. Than, dầu mỏ, khí thiên nhiên là những nguồn nhiên liệu hóa thạch hữu hạn, không thể khai thác mãi.
Đốt các nhiên liệu này tạo carbon dioxide và có thể kèm chất gây ô nhiễm khác. Sử dụng tiết kiệm năng lượng, tăng sử dụng những nguồn phù hợp như năng lượng mặt trời, gió giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Phản ứng có ích về năng lượng không có nghĩa là không gây ảnh hưởng môi trường.
Bài luyện
Nhận xét nào đúng về việc đốt nhiên liệu hóa thạch?
Đúng: lợi ích năng lượng không loại bỏ giới hạn nguồn và môi trường.
Phản ứng cháy vẫn tạo sản phẩm mới.
Nhiên liệu hóa thạch là nguồn hữu hạn.
Phản ứng có ích vẫn có thể tạo chất gây ô nhiễm.
Lời giải
Đốt nhiên liệu hóa thạch giải phóng năng lượng phục vụ nhiều hoạt động, nhưng nguồn này hữu hạn và sản phẩm cháy có thể ảnh hưởng môi trường. Vì vậy cần tiết kiệm, sử dụng hợp lí; không suy ra phản ứng có ích là hoàn toàn không gây ô nhiễm. Đáp án A.