Không tiếp xúc vẫn nhận được năng lượng
Mặt Trời truyền năng lượng đến Trái Đất qua khoảng không gian phần lớn là chân không. Không thể giải thích bằng dẫn nhiệt hay đối lưu qua toàn bộ khoảng này. Năng lượng được truyền bằng **bức xạ nhiệt**, thông qua các tia nhiệt.
Trong thí nghiệm do giáo viên thực hiện, một bình có mặt ngoài sẫm màu đặt cạnh đèn dây tóc nóng lên. Đặt tấm chắn thích hợp giữa đèn và bình làm giảm năng lượng bình nhận trực tiếp từ đèn. Vật hấp thụ bức xạ thì nhận năng lượng và có thể nóng lên.
Với các bề mặt tương tự đang so sánh, mặt sẫm màu, nhám thường hấp thụ bức xạ mạnh hơn; mặt sáng, nhẵn thường phản xạ tốt hơn. Vì thế một bề mặt phản xạ được dùng để hạn chế truyền năng lượng bằng bức xạ.
Bài luyện
Năng lượng từ Mặt Trời truyền qua khoảng chân không đến Trái Đất chủ yếu theo cách nào?
Chân không không có chuỗi hạt không khí để dẫn nhiệt.
Khoảng chân không không có dòng chất lưu để đối lưu.
Không có thanh rắn như phương án mô tả.
Đúng: bức xạ có thể truyền qua chân không.
Lời giải
Dẫn nhiệt và đối lưu cần môi trường vật chất thích hợp. Bức xạ nhiệt có thể truyền qua chân không, nên giải thích được năng lượng Mặt Trời đến Trái Đất. Đáp án D.
Bài luyện
Hai tấm cùng vật liệu, kích thước và nhiệt độ ban đầu nhận cùng bức xạ. Một tấm có mặt đen nhám, một tấm có mặt sáng nhẵn. Nhận xét thông thường nào phù hợp?
Đúng: đang so sánh các bề mặt tương tự với điều kiện nhận bức xạ như nhau.
Không phát sáng không có nghĩa không hấp thụ.
Mặt sáng nhẵn thường phản xạ tốt hơn trong so sánh này.
Tính chất mặt ngoài có ảnh hưởng đến hấp thụ và phản xạ.
Lời giải
Trong so sánh thông thường với cùng vật liệu và điều kiện, bề mặt sẫm màu, nhám hấp thụ bức xạ mạnh hơn; mặt sáng, nhẵn phản xạ tốt hơn. Không suy từ màu sang mọi tính chất dẫn nhiệt của vật. Đáp án A.
Phích hạn chế nhiều cách truyền nhiệt

Phích có hai lớp vỏ ruột, ở giữa là khoảng chân không, các mặt đối diện được tráng phản xạ và miệng có nút đậy. Mỗi bộ phận hạn chế một đường mất nhiệt khác nhau.
- Khoảng chân không hạn chế dẫn nhiệt và đối lưu giữa hai lớp. Bức xạ vẫn có thể truyền qua khoảng này.
- Hai mặt tráng bạc phản xạ tia nhiệt, giúp giảm truyền năng lượng bằng bức xạ.
- Nút kín bằng vật liệu dẫn nhiệt kém hạn chế dẫn nhiệt và dòng khí trao đổi qua miệng, đồng thời giảm hơi nước thoát ra.
Phích chỉ làm trao đổi nhiệt chậm đi, không giữ nước nóng mãi. Không tự tháo ruột phích hoặc thử với nước nóng để kiểm hình.
Bài luyện
Khoảng chân không giữa hai lớp ruột phích có tác dụng nào?
Bức xạ có thể truyền qua chân không.
Đúng: cần thêm mặt phản xạ để hạn chế bức xạ.
Chân không không có chất lưu để tạo dòng đối lưu.
Khoảng chân không giúp giảm các đường mất nhiệt.
Lời giải
Khoảng chân không thiếu môi trường vật chất cho dẫn nhiệt và đối lưu giữa hai lớp. Tuy nhiên bức xạ vẫn truyền được qua đó, nên phích còn dùng mặt phản xạ để hạn chế bức xạ. Đáp án B.
Bài luyện
Hai mặt tráng bạc đối diện nhau trong ruột phích giúp giữ nhiệt chủ yếu bằng cách nào?
Không có dòng nước đi qua khoảng chân không này.
Mục tiêu là hạn chế mất nhiệt, không tăng dẫn nhiệt.
Đúng: mặt phản xạ hạn chế bức xạ.
Phích không phải nguồn sinh năng lượng để đun nước.
Lời giải
Bức xạ vẫn truyền qua khoảng chân không. Các mặt tráng bạc phản xạ tia nhiệt, giảm năng lượng truyền ra ngoài bằng bức xạ; chúng không tạo thêm năng lượng. Đáp án C.