Kim loại liên kết với nhóm hydroxide
NaOH có sodium và nhóm OH; $\mathrm{Ba(OH)_2}$ có barium và hai nhóm OH. Trong bài học, **base** là hợp chất có kim loại liên kết với nhóm hydroxide; khi tan trong nước, base tạo ion $\mathrm{OH^-}$.
Tên gọi gồm **tên kim loại + hydroxide**. Nếu kim loại có nhiều hóa trị, cần ghi hóa trị: $\mathrm{Fe(OH)_2}$ là iron(II) hydroxide, $\mathrm{Fe(OH)_3}$ là iron(III) hydroxide.
Số nhóm OH phù hợp với hóa trị kim loại: Na hóa trị I cho NaOH; Mg hóa trị II cho $\mathrm{Mg(OH)_2}$. Không đổi dấu ngoặc hoặc chỉ số tùy ý khi viết công thức.
Có nhóm OH chưa có nghĩa tan trong nước
Bảng rút gọn dưới đây dùng t: tan, k: không tan trong nước theo phân loại của SGK.
| Base | Kí hiệu |
|---|---|
| NaOH | t |
| KOH | t |
| $\mathrm{Ba(OH)_2}$ | t |
| $\mathrm{Mg(OH)_2}$ | k |
| $\mathrm{Cu(OH)_2}$ | k |
| $\mathrm{Fe(OH)_3}$ | k |
Các base tan như NaOH, KOH, $\mathrm{Ba(OH)_2}$ là **kiềm**, tạo dung dịch kiềm trong nước. $\mathrm{Cu(OH)_2}$ vẫn là base nhưng không thuộc nhóm kiềm này. Muốn phân loại, cần tra tính tan, không chỉ nhìn nhóm OH.
Bài luyện
Base tan trong nước tạo ra ion đặc trưng nào trong phạm vi bài học?
Đây là ion dùng để nhận biết đặc điểm acid.
Đây là ion chloride, không phải nhóm hydroxide.
Đây là ion nitrate.
Đúng: ion hydroxide.
Lời giải
Các base tan như NaOH và $\mathrm{Ba(OH)_2}$ tạo ion hydroxide $\mathrm{OH^-}$ trong nước. Đó là đặc điểm chung được dùng để nêu khái niệm base trong bài. Đáp án D.
Bài luyện
Tên của $\mathrm{Fe(OH)_3}$ theo cách gọi trong bài là gì?
Ba nhóm OH phù hợp Fe hóa trị III, không phải II.
Đúng: Fe hóa trị III liên kết ba nhóm OH.
Hydroxide có nhóm OH, không phải oxide.
Công thức không có chloride.
Lời giải
$\mathrm{Fe(OH)_3}$ gồm Fe liên kết với ba nhóm hydroxide; tên là iron(III) hydroxide. $\mathrm{Fe(OH)_2}$ mới là iron(II) hydroxide. Đáp án B.
Bài luyện
Theo bảng tính tan đã cho, chất nào là kiềm?
Bảng ghi không tan, không thuộc nhóm kiềm này.
Bảng ghi không tan.
Đúng: hydroxide này tan trong nước.
Bảng ghi không tan.
Lời giải
Kiềm là base tan trong nước. Bảng cho $\mathrm{Ba(OH)_2}$ kí hiệu t, còn $\mathrm{Cu(OH)_2}$, $\mathrm{Fe(OH)_3}$ và $\mathrm{Mg(OH)_2}$ là k. Đáp án C.