Tác nhân gây hại ảnh hưởng đường khí và phổi
Viêm đường hô hấp có thể do virus, vi khuẩn hoặc tác nhân kích thích. Viêm phổi có thể làm phế nang chứa dịch, cản trở trao đổi khí. **Lao phổi** do vi khuẩn lao, có thể lây qua không khí từ người mắc lao phổi có khả năng lây. Ho kéo dài, khó thở hoặc biểu hiện bất thường cần được khám; triệu chứng không tự xác định chính xác bệnh.
Khói thuốc có nhiều chất độc, làm hại đường thở, phổi và tăng nguy cơ bệnh tim mạch, ung thư. Carbon monoxide có thể gắn với hemoglobin, làm cản trở vận chuyển oxygen; **nicotine gây nghiện**. Không chỉ người hút mà người hít khói thuốc của người khác cũng bị ảnh hưởng.
Tránh thuốc lá, khói thuốc, giảm nguồn khói bụi, giữ không gian thông thoáng và thực hiện vệ sinh, phòng bệnh theo hướng dẫn y tế giúp bảo vệ hô hấp. Không tự dùng thuốc khi ho hoặc coi chỉ trồng cây là loại được mọi ô nhiễm.
Bài luyện
Phế nang bị viêm, có nhiều dịch. Chức năng nào bị ảnh hưởng trực tiếp?
Không phải chức năng của phế nang.
Đây là hoạt động tiêu hóa.
Đúng: dịch và viêm cản trở trao đổi khí.
Đây là vai trò của bộ xương.
Lời giải
Phế nang là nơi trao đổi khí với máu. Khi bị viêm và chứa dịch, việc oxygen vào máu, carbon dioxide ra phế nang có thể bị cản trở. Đáp án C.
Dùng bằng chứng để truyền thông
Với điều tra do giáo viên hướng dẫn, dùng số liệu bệnh đã được chẩn đoán, tổng hợp và được phép sử dụng; ghi phạm vi, thời gian, nguồn và đề xuất phòng bệnh. Không gọi mọi người ho là mắc lao, không công khai tên người bệnh.
Áp phích không thuốc lá cần một thông điệp rõ, lí do khoa học ngắn, hình phù hợp và hành động cụ thể, như không hút và giữ trường học không khói thuốc. Không dùng số liệu tự đặt như thống kê thật hoặc ảnh để làm nhục người hút.
Khi thảo luận việc hút và kinh doanh thuốc lá, lập luận sức khỏe cần xét cả tác hại cho người hút và người xung quanh. Có thể nêu quan điểm không khuyến khích hút, quảng bá thuốc lá dựa trên các tác hại đã học.
Bài luyện
Lập luận nào có căn cứ để xây dựng trường học không khói thuốc?
Người xung quanh cũng có thể bị ảnh hưởng.
Hít khói của người khác vẫn là phơi nhiễm.
Khói thuốc còn làm hại đường thở, phổi và tim mạch.
Đúng: bảo vệ cả người không hút.
Lời giải
Khói thuốc chứa nhiều chất gây hại. Người hít khói thuốc của người khác vẫn bị phơi nhiễm, nên môi trường không khói bảo vệ cả người hút và người không hút. Đáp án D.
Bài luyện
Cách báo cáo điều tra nào phù hợp?
Ho không đủ chẩn đoán và không công khai hồ sơ cá nhân.
Đúng: giữ căn cứ và giới hạn của dữ liệu.
Cần dữ liệu đại diện mới suy rộng phù hợp.
Số liệu minh họa phải được ghi rõ.
Lời giải
Báo cáo dùng số liệu có nguồn và phạm vi xác định, không thay kết quả chẩn đoán bằng biểu hiện ho. Số tự đặt phải ghi minh họa, không gọi là kết quả thực tế. Đáp án B.