Số hạt và khối lượng nguyên tử

Mỗi proton mang điện tích +1, mỗi electron mang điện tích −1; neutron không mang điện. Nguyên tử **trung hòa về điện**, nghĩa là tổng điện tích bằng 0. Vì vậy, số proton bằng số electron. Số đơn vị điện tích hạt nhân, kí hiệu **Z**, bằng số proton trong hạt nhân. Ví dụ, hạt nhân có 8 proton thì Z = 8 và mang 8 đơn vị điện tích dương. Nguyên tử trung hòa tương ứng có 8 electron. Neutron không tham gia cân bằng điện tích này. Không suy từ trung hòa điện ra số neutron phải bằng số proton.

Khối lượng nguyên tử rất nhỏ nên dùng **đơn vị khối lượng nguyên tử**, viết tắt **amu**. Khối lượng một proton và một neutron đều xấp xỉ 1 amu. Khối lượng electron nhỏ hơn nhiều, khoảng 0,00055 amu. Vì electron rất nhẹ so với proton và neutron, khối lượng nguyên tử tập trung gần hết ở hạt nhân. Nếu chỉ cần giá trị gần đúng trong bài tập này, tính: $$\begin{gathered}\text{Khối lượng nguyên tử (amu)}\\ \approx\text{số proton}+\text{số neutron}.\end{gathered}$$ Đây là cách tính **gần đúng**, không phải electron hoàn toàn không có khối lượng. Số proton quyết định điện tích hạt nhân; cả proton và neutron đều góp phần chính vào khối lượng.