Nhóm tế bào còn khả năng phân chia
Cây dài ra và to lên nhờ sự tạo thêm tế bào ở những vùng nhất định. **Mô phân sinh** là nhóm tế bào chưa phân hóa, còn khả năng phân chia để tạo tế bào mới.
Sau khi được tạo ra, các tế bào có thể lớn lên và phân hóa. Không phải mọi tế bào ở mọi vị trí của cây đều liên tục phân chia như mô phân sinh.
Đọc vị trí trước, rồi xác định vai trò
| Mô phân sinh | Vị trí cần nhận biết | Vai trò chính |
|---|---|---|
| Đỉnh | Ở đỉnh chồi, kể cả chồi nách, và đỉnh rễ | Giúp thân, cành và rễ dài ra |
| Bên | Ở thân, rễ của cây hai lá mầm; trên hình cắt ngang thân nằm giữa phần mạch gỗ và mạch rây | Giúp thân, rễ tăng chiều ngang |
Hình cắt ngang trong bài lược bớt các mô khác để làm rõ thứ tự: **mạch gỗ ở phía trong → mô phân sinh bên → mạch rây ở phía ngoài**. Vòng tô màu không phải lớp ngoài cùng của thân.
Bài luyện
Vị trí nào có mô phân sinh đỉnh?
Không phải vị trí mô phân sinh đỉnh được học.
Đó là vị trí mô phân sinh bên trên hình cắt ngang thân.
Đúng: các vùng đỉnh giúp các phần cây dài ra.
Khả năng phân chia không như nhau ở mọi tế bào.
Lời giải
Mô phân sinh đỉnh nằm ở đỉnh chồi và đỉnh rễ; chồi nách cũng có vùng đỉnh. Vị trí giữa mạch gỗ và mạch rây trên hình cắt ngang thuộc mô phân sinh bên. Đáp án C.
Bài luyện
Trên mô hình cắt ngang thân cây hai lá mầm, mô phân sinh bên nằm ở đâu?
Vòng mô phân sinh bên không phải bề mặt thân.
Đúng: đọc thứ tự các phần từ trong ra ngoài.
Vòng mô bên nằm ngoài phần mạch gỗ trên mô hình, không ở tâm.
Đầu rễ là vị trí mô phân sinh đỉnh; câu hỏi xét mô bên ở thân.
Lời giải
Từ trong ra ngoài trên mô hình là mạch gỗ, mô phân sinh bên rồi mạch rây và các mô ngoài. Vì vậy, mô phân sinh bên ở giữa phần mạch gỗ và mạch rây, không phải lớp bề mặt. Đáp án B.
Thân cao hơn và thân to hơn
Khi ngọn cây vươn dài, cần liên hệ với hoạt động của mô phân sinh đỉnh. Khi thân cây hai lá mầm tăng chiều ngang, cần liên hệ với mô phân sinh bên.
Cả hai đều tạo thêm tế bào nhưng ở vị trí khác nhau, nên góp phần làm cây sinh trưởng theo những chiều khác nhau.
Bài luyện
Thân cây hai lá mầm tăng chiều ngang chủ yếu gắn với hoạt động của mô nào?
Mô đỉnh giúp thân và cành dài ra.
Không đồng nhất phần mạch gỗ đã trưởng thành với mô phân sinh bên.
Không đồng nhất phần mạch rây đã trưởng thành với mô phân sinh bên.
Đúng: mô bên góp phần tăng chiều ngang thân, rễ.
Lời giải
Mô phân sinh bên tạo thêm tế bào, giúp thân và rễ cây hai lá mầm tăng chiều ngang. Mô phân sinh đỉnh chủ yếu liên quan đến sự dài ra. Đáp án D.