Đọc vòng đời của cây và động vật

Theo mũi tên để đọc từng giai đoạn

Hai cột sơ đồ từ trên xuống: cây cam gồm hạt, nảy mầm, cây con, cây trưởng thành ra hoa, quả có hạt mới; ếch gồm trứng đã thụ tinh, nòng nọc, nòng nọc có chân đuôi ngắn dần, ếch con, ếch trưởng thành. Mũi tên vòng nét đứt bên mỗi cột chỉ sang thế hệ mới. — Sơ đồ các giai đoạn chính. Mũi tên nét đứt nối sang thế hệ mới, không chỉ một cây hay một con ếch biến ngược thành hạt hoặc trứng.

**Vòng đời** gồm các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của sinh vật, gắn với việc tạo thế hệ mới. Khi đọc sơ đồ, cần xác định sinh vật, điểm bắt đầu đang chọn và thứ tự các giai đoạn. Ở cây cam, hạt nảy mầm thành cây con; cây lớn lên, ra hoa rồi tạo quả có hạt. Hạt mới có thể bắt đầu đời một cây khác. Ở ếch, trứng đã thụ tinh phát triển thành nòng nọc, dần có chân và mất đuôi để thành ếch con, rồi ếch trưởng thành.

Bài luyện

Chuỗi nào đúng với các giai đoạn chính của ếch?

ATrứng đã thụ tinh → nòng nọc → có chân, đuôi ngắn dần → ếch con → ếch trưởng thành.BTrứng đã thụ tinh → ếch con → nòng nọc → ếch trưởng thành.CTrứng đã thụ tinh → nòng nọc có chân → nòng nọc chưa có chân → ếch trưởng thành.DNòng nọc → cá trưởng thành → ếch trưởng thành.

Vòng đời không phải biến đổi ngược

Từ cây trưởng thành đến hạt mới là quá trình tạo thế hệ sau. Cây cũ không thu nhỏ để biến thành hạt. Tương tự, ếch trưởng thành sinh sản tạo thế hệ sau, không biến ngược thành trứng. Trong phát triển, hình dạng và cấu tạo có thể thay đổi rõ. Đuôi nòng nọc ngắn dần là một biến đổi của cơ thể; không vì một bộ phận giảm kích thước mà kết luận toàn bộ quá trình phát triển đã dừng.

Bài luyện

Mũi tên từ quả có hạt mới trở về giai đoạn hạt trên sơ đồ cây cam có ý nghĩa gì?

ACây trưởng thành thu nhỏ toàn thân thành hạt ban đầu.BCây cũ phải trở về giai đoạn nảy mầm rồi mới tạo quả.CHạt mới có thể bắt đầu vòng đời một cây thuộc thế hệ sau.DHạt mới biểu diễn sự sinh trưởng tiếp của chính cây cũ, không phải thế hệ sau.

Đuôi ngắn đi nhưng cơ thể vẫn phát triển

Khi nòng nọc chuyển thành ếch, chân xuất hiện và đuôi ngắn dần. Cần đọc cả hai chi tiết để mô tả sự biến đổi hình thái. Không lấy riêng chiều dài đuôi làm thước đo cho mọi quá trình của cơ thể. Quan sát sự phát triển cần xét cả các cơ quan được hình thành hoặc biến đổi.

Bài luyện

Nòng nọc có thêm chân và đuôi ngắn dần. Nhận xét nào phù hợp?

ACơ thể không phát triển vì đuôi không dài thêm.BĐây là biến đổi hình thái trong quá trình phát triển thành ếch.CNòng nọc đã chuyển thành cá vì sống trong nước.DMọi bộ phận của cơ thể bắt buộc tăng chiều dài ở mọi giai đoạn.