Thực hành quan sát và phân biệt các nhóm thực vật

Các đại diện được quan sát gồm rêu tường, dương xỉ hoặc cỏ bợ, thông và một cây Hạt kín như bí ngô. Có thể thay mẫu bằng ảnh rõ hoặc cây cùng nhóm phù hợp địa phương. Mẫu, hình cần có các phần giúp phân biệt: túi bào tử của rêu, ổ túi bào tử của dương xỉ, nón và vị trí hạt thông, hoa và quả chứa hạt của cây Hạt kín. Một ảnh lá đơn lẻ có thể chưa đủ thông tin. Chuẩn bị kính lúp; kính hiển vi, lam, lamen, nước và dụng cụ phù hợp nếu làm tiêu bản. Giáo viên hướng dẫn trước khi thao tác; người lớn phụ trách dao lam, cắt mẫu và bổ quả. Không tự dùng dao sắc hay hái cây ở nơi nguy hiểm để học.

| Đại diện | Những điểm cần tìm | |---|---| | Rêu | Dạng thân, lá, rễ giả; túi bào tử nếu mẫu có | | Dương xỉ | Rễ thật, thân, lá; lá non cuộn; ổ túi bào tử thường thấy ở mặt dưới lá trưởng thành | | Thông | Thân, lá; nón đực, nón cái trên mẫu hoặc hình; vị trí hạt không nằm trong quả | | Bí ngô hoặc cây Hạt kín khác | Rễ, thân, lá; hoa, quả và hạt nằm trong quả | Không gọi túi bào tử của rêu là quả chứa hạt. Các đốm ở mặt dưới lá dương xỉ cần được đối chiếu với hình ổ túi bào tử, không gọi ngay là sâu bệnh.

Để xem cấu tạo nhỏ, giáo viên chuẩn bị hoặc hướng dẫn làm một lát cắt ngang thân rêu thật mỏng. Đặt lát cắt lên lam, thêm một giọt nước, đậy lamen rồi quan sát ở vật kính 10× trước, chuyển sang 40× khi cần. Mục tiêu là đối chiếu cấu tạo với đặc điểm không có mạch dẫn của rêu. Ảnh mờ hoặc lát cắt quá dày không đủ để tự kết luận có hay không có một cấu trúc. Khi đó cần kiểm lại tiêu bản hoặc dùng tiêu bản, hình chuẩn.

Báo cáo gồm mẫu hoặc nguồn hình, dụng cụ, hình vẽ và nhóm phân loại. Mỗi kết luận cần một vài dấu hiệu phù hợp, chẳng hạn ‘thông: hạt không nằm trong quả’. Nếu mẫu không có hoa, quả hoặc bào tử ở thời điểm quan sát, ghi rõ phần chưa thấy và đối chiếu thêm ảnh, tài liệu đúng mẫu. Phân biệt điều đã quan sát trực tiếp với điều biết từ tài liệu.