Động vật có những đặc điểm chung nào?
Cá, chim, giun đất và bướm có hình dạng, nơi sống khác nhau nhưng đều là động vật. Động vật là sinh vật đa bào, nhân thực, dị dưỡng; tế bào không có thành tế bào. Phần lớn động vật có khả năng di chuyển.
Dựa vào **có hay không có xương sống**, chia động vật thành hai nhóm lớn: động vật có xương sống và động vật không xương sống. Xương sống là cấu trúc bên trong cơ thể; không đồng nhất nó với vỏ cứng bên ngoài.
Ốc có vỏ, tôm có lớp vỏ ngoài cứng nhưng đều không có xương sống. Cá chép có xương sống dù không có vỏ như ốc.
Bài luyện
Ốc có vỏ cứng nhưng không có xương sống. Cá chép có xương sống. Cách xếp nhóm nào đúng?
Phần cứng bên ngoài không phải tiêu chí xương sống.
Cách xếp này đảo ngược đặc điểm đã cho.
Xếp nhóm đúng theo việc có hay không có xương sống.
Nơi sống dưới nước không quyết định có xương sống.
Lời giải
Tiêu chí là xương sống, không phải vỏ hay nơi sống. Ốc thuộc động vật không xương sống, cá chép thuộc động vật có xương sống. Đáp án C.
Những nhóm không xương sống chủ yếu

| Nhóm | Dấu hiệu nhận biết trong bài | Đại diện |
|---|---|---|
| Ruột khoang | Cơ thể đối xứng tỏa tròn, có tua quanh miệng | Thủy tức, sứa, hải quỳ |
| Giun dẹp | Cơ thể dẹp, đối xứng hai bên | Sán lá gan, sán dây |
| Giun tròn | Cơ thể hình trụ, không phân đốt | Giun đũa, giun kim |
| Giun đốt | Cơ thể chia thành nhiều đốt | Giun đất, rươi |
| Thân mềm | Cơ thể mềm; nhiều loài có vỏ, một số có vỏ tiêu giảm hoặc không có vỏ | Trai, ốc, mực, bạch tuộc |
| Chân khớp | Phần phụ phân đốt, nối với nhau bằng khớp động | Tôm, cua, nhện, châu chấu |
Nhận biết từ các đặc điểm phù hợp, không chỉ từ tên gọi. Không phải mọi loài mang tên ‘giun’ đều cùng nhóm, cũng không phải mọi động vật sống dưới nước đều là cá.
Ví dụ: giun đất và giun đũa
Giun đất có cơ thể chia nhiều đốt nên thuộc Giun đốt. Giun đũa có cơ thể hình trụ, không phân đốt nên thuộc Giun tròn.
Hai loài cùng được gọi là giun nhưng dấu hiệu cấu tạo khác nhau. Không dùng riêng việc ‘cơ thể dài’ để xếp chúng cùng nhóm.
Bài luyện
Một mẫu giun đất có nhiều đốt rõ trên cơ thể. Mẫu thuộc nhóm nào?
Giun tròn trong bảng có cơ thể không phân đốt.
Phân đốt là dấu hiệu phù hợp của giun đất.
Không có chân chưa đủ để kết luận Giun dẹp.
Chân khớp có phần phụ phân đốt với khớp động; không chỉ xét thân có đốt.
Lời giải
Mẫu là giun đất, có cơ thể chia nhiều đốt: thuộc Giun đốt. Không nhầm đốt thân của giun với phần phụ có khớp của Chân khớp. Đáp án B.
Bài luyện
Vì sao bạch tuộc vẫn được xếp vào Thân mềm dù không có vỏ ngoài như ốc?
Dưới nước có nhiều nhóm động vật khác nhau.
Số phần phụ không phải tiêu chí duy nhất của Thân mềm.
Không có vỏ chưa đủ để xếp vào Giun dẹp.
Đặc điểm nhóm cho phép một số loài không có vỏ hoặc vỏ tiêu giảm.
Lời giải
Cơ thể mềm là đặc điểm phù hợp. Trong Thân mềm có loài có vỏ, có loài vỏ tiêu giảm hoặc không có vỏ; bạch tuộc không bị loại khỏi nhóm chỉ vì thiếu vỏ ngoài. Đáp án D.